Woensdag 28 januari

Namens Stichting IHLIA en Here to Support nodigen we je van harte uit voor een inspirerende avond rondom de lhbti-asielprocedure in Nederland. Met dit programma openen we het laatste deel van de tentoonstelling “(Un)Documented: queer refugees in the Netherlands”.

Tijdens deze avond gaan we in gesprek met ervaringsdeskundigen en onderzoekers over de ontwikkeling van de lhbti-asielprocedure: van de eerste erkenning van het asielrecht voor de LHBTIA+ community tot de situatie van nu. Hoewel er in de afgelopen 50 jaar veel vooruitgang is geboekt, staan vluchtelingen en de NGO’s die hen ondersteunen nog altijd voor grote uitdagingen.

Het programma wordt omlijst met muziek (een van de LVVdeelnemers) en we sluiten af met een gezellige borrel.

Bezoek de tentoonstelling “(Un)Documented: queer refugees in the Netherlands” op de derde verdieping van OBA Oosterdok bij IHLIA.

IHLIA LGBTI Heritage – het LHBTIA+-archief van Nederland – laat hieraan de hand van uniek archiefmateriaal zien hoe de procedure door de jaren heen is veranderd. Samen met Queer to Support, de queer community van Here to Support werkte IHLIA samen om de hedendaagse context te bevragen. De community van Queer to Support deelt hun verhalen en ervaringen via foto’s, video’s, audio en zelfgemaakte werk.

We horen graag of je erbij bent, meld je aan via aanmelden@ihlia.nl. 

(Un)Documented: queer refugees in the Netherlands

28 januari 2026, 19:00 – 20:30 uur

OBA Oosterdok, Theater Zaal, 6e Verdieping

RSVP: aanmelden@ihlia.nl

= = =

Buurtbewoners en naasten herdachten woensdag Mohammed en Mohammad, de twee jonge asielzoekers die op nieuwjaarsdag in het Amsterdamse Piet Wiedijkpark in Nieuw-West werden doodgeschoten. ‘Dit raakt heel het stadsdeel.’

door Wouter Laumans en Paul Vugts – Parool – 7 januari 2026

Enkele tientallen buurtbewoners steken deze woensdagnamiddag een kaarsje op in de Sloterkerk. Ze staan tijdens een ‘stiltemoment’, letterlijk, stil bij de moord op de Syrische tieners Mohammed en Mohammad, 16 en 18 jaar jong, die op nieuwsjaarsdag werden doodgeschoten op een bruggetje in het Piet Wiedijkpark. Ze kwamen uit Raqqa en Dera en woonden in het asielzoekerscentrum (azc) voor ‘alleenstaande minderjarige vreemdelingen’ even verderop aan de Sloterweg. Een van de slachtoffers wordt in Amsterdam begraven, de ander in Syrië.

‘Verdienen herdenking’

“In overleg met het azc hebben we de kerk opengesteld, omdat je mag denken wat je wilt, maar dit geweld mag zulke jonge jongens nooit treffen,” zegt voorzitter Maria van der Heiden van de kerkenraad.

“Deze jongens, kinderen nog, vluchtten hierheen voor een beter leven, en dan treft ze dit,” zegt buurtbewoonster Hélène de Bruine, ook van ChristenUnie Amsterdam. “We hebben hier in de omgeving al heel veel meegemaakt, van liquidaties tot onrust onder jongeren. Dit is de zoveelste keer. Wij willen tegenwicht bieden aan de negativiteit op sociale media over deze jongens. Zij verdienen een herdenking.”

Martje Postma woont vlak bij de moordplek in het park. “We weten nog heel weinig, eigenlijk niet eens wie we precies herdenken, maar we vonden als buurtbewoners dat we dit stiltemoment moesten organiseren in de kerk die het dichtst bij het azc ligt waar de jongens woonden.”

Bestuurder Nazmi Türkkol (D66) van stadsdeel Nieuw-West: “Die jongens hebben zó veel kilometers gereisd om hier een veilig heenkomen te vinden, en dan dit. Verschrikkelijk om zo je jonge leven te verliezen. Dit raakt de bewoners, en heel het stadsdeel.”

Onderzoek in volle gang

“Vreselijk wat hier met deze jongens is gebeurd,” vindt ook Maikel van Leeuwen, buurtbewoner en bij de komende raadsverkiezingen kandidaat voor de nieuwe lokale partij Namens Amsterdammers. “Het laat weer zien dat de gemeente geen grip krijgt op de azc’s en de bewoners. Als het misgaat, zie je het stadsbestuur hier niet.”

In het park hebben enkele naasten van de slachtoffers en buurtbewoners wat extra bloemen gelegd aan weerszijden van het bruggetje waar de jongens overleden. Aan een hek hangt een Syrische vlag, op de brug branden buitenkaarsen.

Tussen de bloemen ligt één nieuw kaartje. Het is van het Team Criminele Inlichtingen van de recherche. In Nederlands en Engels roept de geheime dienst kennissen, schoolgenoten of buurtgenoten op ‘anoniem te praten’ als ze wat weten over de jongens of de fatale schietpartij. Op het pad langs het bruggetje en op de brug verderop staan informatiewagens met de heldere boodschap: ‘Twee tieners overleden na schietincident Piet Wiedijkpark. Getuige of beeld? Bel 0900-8844.’

Het is duidelijk: het onderzoek is nog in volle gang.

——-

www.parool.nl/misdaad/kaarsjes-in-de-kerk-en-bloemen-in-het-park-voor-vermoorde-syrische-asielzoekers

= = =

In een boek over zijn ervaringen als COA-medewerker schetst organisatieadviseur Robert Paul Schwippert wat er schort aan het asielstelsel: het jaagt passiviteit aan. ‘Mensen worden lui en futloos. Het licht in hun ogen gaat uit.’

door Bas Soetenhorst – het Parool – 12 januari 2026

“Het begon uit nieuwsgierigheid. Die sloeg om in betrokkenheid en eindigde in activisme.”

Zo beschrijft Robert Paul Schwippert het proces dat hij doorliep als medewerker van het COA, het Centraal Orgaan opvang asielzoekers, dat verantwoordelijk is voor de huisvesting en begeleiding. De 64-jarige organisatieadviseur, die de afgelopen 25 jaar in binnen- en buitenland talloze directies van grotere en kleinere bedrijven begeleidde en adviseerde, aanvaardde daarvoor een functie waarvoor hij eigenlijk overgekwalificeerd is. Als ‘casemanager’ begeleidt hij asielzoekers in een azc in Almere vanaf hun aankomst tot hun vertrek uit de opvang.

“Iedereen heeft een mening over het asielstelsel, maar wat weten mensen er werkelijk van? Ikzelf had ook maar weinig benul. Om dat te veranderen ben ik bij het COA gaan werken.”

‘Van de boardroom naar de werkvloer’ noemt Schwippert dat in het deze zaterdag in Amstelveen gepresenteerde boek dat hij schreef over zijn ervaringen van de voorbije anderhalf jaar.

“Ik kwam er snel achter dat de situatie voor asielzoekers veel complexer is dan ik dacht. Het eindeloze wachten, de beperkingen om te kunnen werken. Jongeren die vanaf hun achttiende in een regulier azc belanden, waar ze niemand kennen, terwijl geen school ze aanneemt, want hun Nederlands is niet goed genoeg.”

“Of mensen die na een gevaarlijke reis in Ter Apel aankomen met het idee: nu begint mijn toekomst. Ik herinner me iemand die zes talen spreekt en dacht: ik kan overal tolken of anderszins helpen. Maar vrijwilligerswerk komt onvoldoende van de grond, mensen belanden op een verkeerde unit met overlastgevers. Ze vinden geen werk en na een half jaar zeggen ze: ik ga naar een psycholoog, want ik voel me niet goed.”

“Dat is wat wij aanrichten met ons asielstelsel; als je al geen trauma hebt als je hier arriveert, is de kans groot dat je dat alsnog oploopt door ons opvangstelsel. We schieten in onze eigen voet. Mensen worden lui en futloos. Het licht in hun ogen gaat uit.”

Dat is een onthutsende conclusie, dat de opvang zelf traumatisch kan uitpakken.

“Ik ben geen arts, dus niet bevoegd tot een medische kwalificatie. Maar gisteren kreeg ik nog een appje van iemand die schreef: ik voel me geen mens meer zo.”

U pendelt in uw boek op en neer tussen begrip en frustratie. Op een gegeven moment verzucht u gekscherend: de volgende verkiezingen stem ik PVV.

“Het begrip is groter dan de frustratie. Maar er is een groep die niets wil. Een kleine minderheid, maar toch. Die helpen we net zo goed als de welwillenden. Waarom krijgt iemand die zich perfect gedraagt niet sneller een huis dan iemand die overlast veroorzaakt? En als je de taal niet wil leren, waarom heeft dat dan geen enkele consequentie?”

Wat opvalt is de geringe slagkracht van de gemiddelde COA-medewerker, bijvoorbeeld bij het zoeken naar werk.

“Dat is erg kort door de bocht, maar in het begin was ik verbaasd over het gebrek aan structuur. Inmiddels zijn er bij mij in Almere betere contacten met bedrijven, maar ik had verwacht dat er landelijke afspraken zouden zijn met ketens. Het maakt heel erg uit of je in een azc zit in Amsterdam, waar de mogelijkheden voor het grijpen liggen qua werk, of ergens in the middle of nowhere zonder transport.”

“Maar het heeft ook te maken met wetgeving. Asielzoekers mogen het eerste halfjaar niet werken. Als je geen statushouder bent, moet je een soort werkvergunning aanvragen via het UWV – een ingewikkeld proces met ongewisse uitkomst. En asielzoekers worden vanwege het gebrek aan opvangplekken met grote regelmaat overgeplaatst naar een ander deel van het land. Dan ben je als werkgever opeens een werknemer kwijt. Allemaal redenen om geen asielzoeker in dienst te nemen.”

Het COA zit in een weinig benijdenswaardige positie.

“Het idee was ooit dat de IND binnen een paar maanden zou besluiten over een asielaanvraag. In die tijd verblijf je in een azc, daarna zorgen gemeenten voor een woning en inburgering. Tot zover de theorie. De IND-procedure is opgelopen tot zo’n anderhalf jaar, dus aan de voorkant zit het helemaal vast. Aan de achterkant ook: door gebrek aan huizen is er geen uitstroom. Het COA zit klem in het midden, terwijl de taak moeilijker is geworden. Mensen zitten veel langer in de opvang, er komen veel meer psychische problemen bij.”

“Woonbegeleiders die 27 of 28 jaar oud zijn met een mbo-opleiding moeten de gang van zaken in de noodopvang regelen, waar acht mensen met zes nationaliteiten in een kamer worden gestopt en conflicten krijgen. Daar mag de buitenwereld wel meer begrip voor hebben.”

Wat zijn de lichtpuntjes waarmee u voorkomt gedemotiveerd te raken?

“Dit boek is een poging de situatie te veranderen. Daarnaast kun je mensen ondersteunen door te laten merken dat je ze ziet. Zo heb ik onlangs een Syrische vrouw geholpen met de publicatie van een artikel over de positie van de alawieten.”

Was het ingewikkeld om toestemming van het COA te krijgen voor dit boek?

“Iedereen die ik vertelde van mijn voornemen te schrijven over wat ik mis zag gaan in de asielketen, voorspelde dat het COA dwars zou liggen. Maar het boek is er en ik ben nog in dienst. Mijn manager in Almere steunde me volledig en de afdeling communicatie en de directie vonden het ook goed dat dit verteld wordt. In elk azc ligt nu een exemplaar.”

Wat hoopt u te bereiken?

“Ik hoop op meer bewustwording, zodat Nederlanders meer geïnformeerd de discussie over migratie voeren. En ik hoop dat Kamerleden iets doen met mijn aanbevelingen.”

In de wachtkamer van de toekomst – Waarom ons asielsysteem anders moet. Robert Paul Schwippert, Van Gennep, € 22,50, 248 blz.

– – – – –

www.parool.nl/nederland/coa-medewerker-schreef-boek-over-zijn-ervaringen-opvang-van-asielzoekers-werkt-trauma-s-in-de-hand

= = =

Het ‘strengste asielbeleid ooit’ zal Amsterdam minder veilig maken, zeggen deze hulpverleners

Maandag buigt de Tweede Kamer zich over de strenge nieuwe asielwet die stelt dat illegaal verblijf in Nederland strafbaar wordt. Drie Amsterdamse hulp- en zorgverleners over de gevolgen van die mogelijke strafbaarstelling. ‘Ik kan me niet voorstellen dat onze ouderen met een rollator naar de gevangenis moeten.’

door Madelief van Dongen – Parool – 11 december 2025

‘Gaat de politie in de buurt van onze praktijk staan om te kijken wie er binnenloopt?’

Steffie Jansen is straatarts en medisch manager bij de Kruispost, een medische post voor onverzekerden

“Bij de Kruispost komen jaarlijks zeker vierduizend unieke patiënten die ongedocumenteerd zijn. Ik merk nu al onrust, want veel mensen zijn op de hoogte van de ontwikkelingen. Ze werken in de schoonmaak of in een nagelstudio, praten erover, kijken het nieuws. Maar er zijn ook mensen die zich er niet mee bezighouden. Zij spreken geen Nederlands of Engels en bewegen zich volledig onder de radar.”

“Eigenlijk zijn alle ongedocumenteerden altijd bang om door politie te worden aangesproken, in vreemdelingendetentie te komen en te worden uitgezet. De wet is nog niet ingegaan, maar ik hoor wel dat de politie vaker woningen betreedt bij bijvoorbeeld verdenkingen van illegale onderhuur. Dat zorgt ervoor dat mensen nog banger worden en minder snel naar inloophuizen of ziekenhuizen gaan.”

“We weten nog niet wat het voor zorgverleners gaat betekenen als ongedocumenteerd zijn strafbaar wordt. Misschien gaat de politie in de buurt van onze praktijk staan om te kijken wie er binnenloopt. Kunnen we iemand dan nog wel veilig op spreekuur uitnodigen? Of moeten we er vaker voor kiezen om geen lichamelijk onderzoek te doen, maar een telefonische afspraak te plannen? Is een medische situatie ernstig genoeg om iemand in gevaar te brengen? Dat zijn overwegingen die je normaal nooit zou hoeven maken en dat betekent dat we ons werk minder goed kunnen doen.”

“Stel dat ik iemand doorverwijs naar een revalidatiekliniek en de politie loopt daar binnen, vraagt een lijst van ongedocumenteerden op en licht die mensen vervolgens van hun bed. Dat klinkt dramatisch, maar dit zijn de praktijken waar deze wet mogelijkheden voor biedt. Er wordt steeds gezegd: geen zorgen, zo gaan we ’m niet uitvoeren. Maar waarom moet die verscherping in de wet er dan komen?”

“Als zorgverlener vind ik dat we moeten kijken naar waaróm mensen door het net vallen. Ongedocumenteerden zijn niet alleen jonge mannen die op straat overlast veroorzaken. Het zijn kinderen die in Nederland zijn geboren, ouderen die hier al decennia wonen. Er zou juist meer zorg en psychologische begeleiding moeten zijn.”

‘Mijn cliënten zijn geen criminelen; ze hebben hard gewerkt en bijgedragen aan de maatschappij’

Karolina Augustyn is maatschappelijk werker bij De Regenboog Groep

“Bij de 24 uursopvang hebben we 35 bedden voor kwetsbare ongedocumenteerden. Dat zijn arbeidsmigranten die tientallen jaren in Nederland zijn, zwart hebben gewerkt en niets hebben opgebouwd. Als ze oud en ziek zijn, komen ze op straat terecht.”

“Als hulpverleners moeten we soms toveren. Vaak hebben onze cliënten geen familie en plek om naar terug te keren. Soms lukt het om een verzorgingsplek te regelen voor iemand zonder papieren. Maar vaker kunnen we iemand alleen helpen om weer stabiel te worden, bijvoorbeeld door een bezoek aan de huisarts of psychiater te plannen. Daarna belandt die persoon weer op straat.”

“Deze wet stigmatiseert en draagt bij aan een negatief beeld. Mijn cliënten zijn geen criminelen. Ze hebben hard gewerkt en bijgedragen aan de maatschappij: als oppas, in de schoonmaak, in winkels. Ik kan me niet voorstellen dat onze ongedocumenteerde ouderen met een rollator naar de gevangenis moeten, enorme boetes krijgen of op het vliegtuig worden gezet. Mijn cliënten zijn nu al angstig, onzeker en soms paniekerig. Je kunt je toch niet voorstellen dat iemand na dertig jaar wordt teruggestuurd? Dat is hun grootste nachtmerrie.”

“De onzekerheid en het gebrek aan perspectief nemen door deze wet toe. Ongedocumenteerde mensen worden kwetsbaarder omdat ze minder snel aankloppen voor hulp. Ook als hulpverlener ben ik bezorgd. Hoe ga ik een veilige plek en de juiste begeleiding bieden? Cliënten zullen ons eerder wantrouwen, de vertrouwensband waar we zo hard voor hebben gewerkt zal worden beschadigd.”

“De asielwet heeft ook impact op Amsterdam. Ongedocumenteerde mensen zullen minder snel aangifte durven doen van mishandeling of verkrachting. Dat maakt de stad onveiliger. Ook arbeidsuitbuiting en de overlast van ongedocumenteerde daklozen met psychische problemen of verslavingsproblematiek zullen toenemen.”

‘De samenleving is gebaat bij goede zorg voor mensen met psychische klachten – met of zonder papieren’

Imma van Galen is psychiater voor ongedocumenteerden bij ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum

“In mijn spreekkamer zie ik ongedocumenteerde mensen met een posttraumatische stressstoornis, ptss. Ze zijn bijvoorbeeld getraumatiseerd tijdens een oorlog in hun thuisland of tijdens hun vlucht naar Nederland.”

“Toegang tot zorg is moeilijk voor deze groep. Mensen blijven onder de radar, want ze willen niet in vreemdelingendetentie belanden. Sommigen weten niet eens dat er zorg voor hen beschikbaar is. Anderen hebben een vertekend beeld van de geestelijke gezondheidszorg. Ze denken dat je daarvoor waanbeelden moet hebben of dat de ggz gelijkstaat aan een spuit in je bil. Ze herkennen hun eigen klachten niet als ptss.”

“In mijn spreekkamer merk en hoor ik nu al dat mensen angstig zijn over de nieuwe asielwet. Ze hebben vragen: hoe gaat het straks met mijn medische zorg? Wordt dat nog vergoed? Niet alleen de strafbaarstelling van ongedocumenteerden, maar ook de nieuwe regels over gezinshereniging en het algemene politieke klimaat geven stress. Mijn patiënten voelen dat ze niet welkom zijn, terwijl ze graag willen bijdragen aan de samenleving. De meesten hebben onveiligheid ervaren in hun herkomstland of tijdens hun vlucht. Dat werkt triggerend.”

“Een kwart van onze patiënten heeft in Nederland in vreemdelingenbewaring gezeten zonder strafbare feiten te hebben begaan. Een aantal van hen werd daar geïsoleerd. Uit onderzoek blijkt de impact van isolatie en gevangenschap op de psychische klachten van deze mensen: ze werden somberder, kregen stressklachten, durfden bijvoorbeeld niet meer met het licht uit te slapen. Velen werden suïcidaal. Ik zie bij veel van die mensen wantrouwen naar Nederland en naar hulpverleners. Ze denken: ik heb geen strafbare feiten begaan, ik besta gewoon, en op basis daarvan word ik als crimineel behandeld.”

“Als je psychotisch bent en niet wordt behandeld, is dat niet alleen slecht voor jezelf, maar óók voor de omgeving. De hele samenleving is erbij gebaat dat er goede zorg wordt geboden aan mensen met psychische klachten – met of zonder papieren.”

Strengste asielbeleid ooit

Wordt het strafbaar om illegaal in Nederland te verblijven? Maandag buigt de Tweede Kamer zich over een asielwet die ‘het strengste asielbeleid ooit’ mogelijk maakt.

Eerder dit jaar stemde een nipte meerderheid van de Kamer in met de wet, waarin ook het helpen van ongedocumenteerden strafbaar werd gesteld. Maar de christelijke partijen waren kritisch op het ‘medeplichtig maken’ van vrijwilligers die koppen soep uitdelen.

Demissionair minister David van Weel (Asiel en Migratie) paste de wet na advies van de Raad van State aan. De ChristenUnie kwam deze week met een voorstel om strafbaarstelling van illegaliteit helemaal uit de nieuwe asielwet halen. Als dat gebeurt, zal de wet in de Eerste Kamer ook makkelijker een meerderheid krijgen.

– – –

www.parool.nl/amsterdam/het-strengste-asielbeleid-ooit-zal-amsterdam-minder-veilig-maken

= = =

Den Haag kiest voor strafbaarstelling van illegaliteit, Amsterdam juist voor zorg en onderwijs voor ongedocumenteerden. In een nieuwe raadsbrief maakt wethouder Rutger Groot Wassink duidelijk dat Amsterdam blijft helpen. ‘Dit is geen ideologie. Dit is wat werkt.’

door David Hielkema – Parool – 17 december 2025

Terwijl Den Haag werkt aan de strafbaarstelling van illegaliteit, kiest Amsterdam nadrukkelijk een andere koers. In een uitgebreide raadsbrief beschrijft wethouder Rutger Groot Wassink (Asiel) woensdag hoe de stad de steun aan ongedocumenteerden niet afbouwt, maar juist gaat uitbreiden. Groot Wassink: ‘Je ziet hoe wij in de stad omgaan met ongedocumenteerden, in weerwil van de gure Haagse wind.’

Zo kunnen vanaf 2026 meer dan twintig Amsterdamse huisartsen abortuszorg verlenen aan ongedocumenteerde vrouwen en de kosten declareren via een gemeentelijk noodfonds. Voor die regeling is 45.000 euro gereserveerd. Daarnaast onderzoekt de gemeente hoe die zorg structureel kan worden geregeld.

Daarnaast is het onderwijsaanbod voor ongedocumenteerde jongeren verbreed. Na een jarenlange pilot wordt studeren aan hbo en universiteit vast beleid. Ook het mbo sluit nu aan via een nieuwe proef, zodat jongeren zonder papieren toch onderwijs kunnen volgen en stages kunnen lopen, al blijft hun juridische positie kwetsbaar.

Andere koers dan Den Haag

De timing is opvallend. In Den Haag werd de strafbaarstelling van illegaliteit deze week in de Tweede Kamer besproken; donderdag wordt erover gestemd. Demissionair minister David van Weel zei eerder dat het een beperkte groep mensen aangaat en dat er ‘geen jacht’ komt, maar de Raad van State waarschuwt dat onduidelijk is hoe rechters de wet zullen uitleggen.

Gemeenten, politie en juristen plaatsen al maanden kanttekeningen bij de maatregel. Onderzoek van denktank Clingendael laat zien dat strafbaarstelling mensen vooral onder de radar duwt en hen ervan weerhoudt hulp te zoeken. In België, Duitsland en Zweden had de maatregel nauwelijks effect op migratie, maar zorgde daar wel hogere kosten en maatschappelijke schade.

Hulpverleners kwamen daar ook onder druk te staan. Groot Wassink riep met wethouders uit Utrecht, Groningen, Eindhoven en Den Haag de Tweede Kamer zondag op de strafbaarstelling te schrappen. In een opiniestuk noemden zij het voorstel symboolpolitiek die ‘barmhartigheid bestraft’.

De wethouder noemt de maatregel daarnaast onuitvoerbaar en ineffectief: ‘Als je niet naar mij of andere wethouders wilt luisteren, luister dan naar de politie, Clingendael of de Raad van State. Die zeggen allemaal dat dit niet werkt. Het is broddelwerk.’

Doorgaan met opvang ongedocumenteerden

Voorlopig verandert er in Amsterdam nog weinig. Zolang illegaal verblijf niet strafbaar is, gaat de stad door met het huidige beleid. Groot Wassink heeft zijn hoop gericht op de Eerste Kamer, die alsnog een streep kan zetten door de wet. ‘Die kijkt traditioneel of wetgeving deugt. Ik heb er nog vertrouwen in dat ze dat hier serieus doen.’

In de raadsbrief benadrukt de wethouder dat Amsterdam zichzelf ziet als vangnet. De stad biedt 24-uursopvang aan vijfhonderd ongedocumenteerden. Daarnaast is er voedselhulp voor ruim duizend huishoudens en wordt er gewerkt aan betere toegang tot huisartsenzorg, mondzorg en kraamopvang.

De inzet kost de gemeente jaarlijks tientallen miljoenen, waarmee Groot Wassink ook na 2026 wil doorgaan. In de brief spreekt hij van een zorgplicht voor alle inwoners, ongeacht verblijfsstatus. Die lijn botst al langer met het landelijke beleid, maar leidt in Amsterdam nauwelijks tot debat, omdat partijen inzien dat uitblijvende hulp leidt tot dakloosheid, overlast en onzichtbare problemen op straat.

Waar Den Haag dus inzet op afschrikking, investeert Amsterdam in mensen zonder papieren. Dat is niet bedoeld als provocatie, zegt Groot Wassink, maar als bestuurlijke keuze. ‘Dit is geen ideologie. Dit is wat werkt.’

– – –

www.parool.nl/amsterdam/amsterdam-breidt-hulp-aan-ongedocumenteerden-juist-uit-in-weerwil-van-de-gure-haagse-wind

= = =

De publieke tribune zat meer dan vol bij het wetgevingsoverleg in de commissievergadering van de Tweede Kamer, een extra kamer werd gebruikt om via een groot scherm mee te kijken. Allerlei hulporganisaties uit het land waren vertegenwoordigd, ook ongedocumenteerden, ook een delegatie van zes uit de Keizersgrachtkerk in Amsterdam. 

De VVD ofwel minister van Weel kwam met een slim antwoord op vrijwel alle bezwaren; dit was al eerder geformuleerd in de memorie van toelichting: 

De strafbaarstelling was door de indienster van het amendement, mw Vondeling van de PVV, bedoeld voor álle ongedocumenteerden in het land, volgens onzekere schattingen tussen de 23.000 en 58.000 – en zo bedoelden andere rechtse partijen dat ook, nu ook in deze vergadering: Diederik Boomsma van JA21 (voorheen NSC, daarvoor CDA-raadslid in Amsterdam), Caroline van der Plas, BBB, en Gideon van Meijeren van Forum. 

Maar van Weel beweerde dat het voor hem alleen maar ging om een heel kleine groep, nl. overlastgevende uitgeprocedeerde asielzoekers die niet meewerken aan terugkeer, ong. 300 tot 400 per jaar. En jawel, dat zou voor DT&V ook een extra werklast vormen, maar hij zou overleggen om hier een mouw aan te passen. 

Alle andere bezwaren zouden met de strikte focus op deze kleine groep worden weggenomen. Met name ook de strafbaarstelling van hulpverleners, want die wordt met de novelle uitgesloten. Don Ceder (ChristenUnie) en Lisa Westerveld (GL-PvdA) bleven moeite houden met de formulering, want hulpverleners worden daarin wel eerst benoemd als deelnemer aan een misdrijf, en vervolgens bij voorbaat vrijgesproken: mooi maar wel vatbaar voor procesgang en daarmee verontrustend. 

Volgens van Weel hoeven al die tienduizenden ongedocumenteerden in het land zich helemaal écht geen zorgen te maken. Boomsma stelde voor dat de minister een voorlichtingscampagne opzet om al die onterechte zorgen weg te nemen, gericht op ongedocumenteerden en op hulpverleners. Sympathiek, hoewel hij ze graag zo snel mogelijk allemaal het land uit wil hebben. Terwijl de hele operatie ook, zoals gezegd werd door voorstanders, bedoeld is om een afschrikwekkende werking te hebben, dus de onrust die is ontstaan is wel degelijk de bedoeling. 

Ceder bleef vragen aan de minister wat dan nog de meerwaarde is van deze strafbaarstelling, terwijl er al juridische middelen zijn om die overlastgevenden aan te pakken. Het kostte de minister veel moeite en tijd om enkele voorbeelden aan te dragen waarvoor deze nieuwe maatregel nuttig zou kunnen zijn, en dan ook alleen nog als een soort van drang: want als boetes toch niet te innen zijn kan dreiging met celstraf iemand mogelijk overhalen om toch maar in te stemmen met terugkeer. Wat is dan de meerwaarde t.o.v. vreemdelingendetentie zoals die al jaren toegepast wordt?

En voor de hele inperking van de doelgroep tot dit kleine aantal: Van Weel was niet bereid om de formulering van de wet te beperken tot die kleine doelgroep. Wat is dan de waarde van de woorden van deze minister, als een opvolger de wet veel ruimer wil interpreteren? 

= = =

In 2023 werden meer vrijgekomen corporatiewoningen toegewezen aan statushouders in de regio Groot-Amsterdam dan in het jaar ervoor. Toch zit de regio rond de hoofdstad onder het landelijke gemiddelde.

door Tom Dieleman

In de zogeheten Corop-regio Groot-Amsterdam, een regionaal meetniveau dat onder meer Amstelveen, Amsterdam, Diemen, Edam-Volendam en Purmerend omvat, gingen 7,1 procent van de huurwoningen van woningcorporaties die in 2023 vrijkwamen naar statushouders. Landelijk ging bijna 8 procent naar een of meerdere statushouders, ongeveer een procentpunt meer dan in 2022.

Het is voor het derde jaar op rij dat het percentage woningen dat wordt toegewezen aan statushouders toeneemt rond Amsterdam. In 2022 lag dit percentage op 5,8 procent, een jaar eerder was dat 5,3 en in 2020 op 4,3 procent. In 2019 en en 2018 lagen deze cijfers juist weer hoger: 5 en 6,3 procent.

In Alkmaar en omgeving werden relatief de meeste corporatiewoningen toegewezen aan mensen met een verblijfsvergunning, namelijk zo’n 13 procent. In Delfzijl en omgeving gebeurde dat met 2 procent het minst.

12.729 woningen naar statushouders

De cijfers over 2023 zijn de recentste gegevens over dit onderwerp. In totaal kwamen twee jaar geleden 161.000 corporatiewoningen vrij, ongeveer hetzelfde aantal als een jaar eerder. Daarvan gingen er 148.290 naar huishoudens zonder statushouders en 12.729 naar huishoudens met een of meerdere statushouders. Bijna de helft van de statushouders die in een sociale huurwoning terechtkwamen, had al langer dan een jaar een verblijfsvergunning.

Bij meer dan 64 procent van de statushouders die een corporatiewoning betrokken ging het om een starter op de woningmarkt. Zij lieten dus geen vrije woning achter na hun verhuizing.

Kabinet wil van verplichting af

Gemeenten moeten zorgen voor passende eerste woonruimte voor statushouders. Hoe groter de gemeente is, hoe meer statushouders ze moeten huisvesten. Het demissionaire kabinet wil van die verplichting af, ondanks kritiek op dat plan van onder meer de Raad van State. De belangrijkste raadgever van de regering vindt het wetsvoorstel om de voorrang van statushouders te schrappen discriminerend en in strijd met de Grondwet.

– – –

www.parool.nl/amsterdam/iets-meer-corporatiewoningen-naar-statushouders-in-regio-amsterdam-wel-onder-landelijke-gemiddelde

= = =

Het portret van de anonieme asielzoeker B. krijgt voorgoed een plek in ‘de schatkamer’ van Nederland, het Rijksmuseum. Tinah Farifteh fotografeerde hem: ‘Zijn verhaal is onderdeel van onze geschiedenis, hoe wij met hem zijn omgegaan’.

Interview in Trouw – 13 november 2025

door Harmen van Dijk

In een halfduistere museumzaal kijkt hij de bezoekers ontwapenend aan: B., een anonieme asielzoeker. Alleen zijn bruine ogen zijn te zien op het enorme scherm dat een volledige wand vult. Je kunt niet ontkomen aan zijn blik en evenmin aan de woorden die hij spreekt: “Waarom zijn mensen bang voor mij?” Hij beschrijft hoe passagiers in de trein soms een paar plaatsen verderop gaan zitten. “Waarom? Dat vind ik heel erg moeilijk.”

Tina Farifteh (1982) kwam met B. in contact toen ze de jaarlijkse foto-opdracht kreeg van het Rijksmuseum, Document Nederland. “Zij bedachten het thema asiel”, zegt de Iraans-Nederlandse fotograaf, filmmaker en kunstenaar. “Ik moest goed nadenken of ik het ging doen, er is al zoveel over gezegd en geschreven, ik heb er zelf ook al projecten over gedaan. Wat kun je toevoegen? Dat is een belangrijke vraag om mee te starten.”

Ze begon haar ‘reis door asielland’ in het detentiecentrum van Schiphol. “Ik wist dat het bestond, maar ik wist niet dat er asielzoekers vast zitten die hier met het vliegtuig aankomen. Stel je voor: je bent net in Nederland, je hebt asiel aangevraagd, je wordt in een cel gestopt, je kent niemand, je krijgt geen bezoek, hooguit een advocaat en mensen van VluchtelingenWerk. Je kunt je opgeven om mensen daar te bezoeken en dat heb ik gedaan. B. ook. Zo kwamen we in contact. Die willekeur vind ik mooi, we hebben elkaar niet gekozen.”

Hoe gingen die gesprekken? “Ik heb vooral geluisterd. Wat antwoord je als iemand zegt: ‘Ik ben een goed mens, waarom zit ik in de gevangenis?’” Buiten de muren van het detentiecentrum, dat ook door Farifteh nadrukkelijk een gevangenis genoemd wordt, is het makkelijk wegkijken. “Maar als je in een kamertje zit en je moet elkaar in de ogen kijken, zit je met je mond vol tanden.”

Vier maanden cel

Dat is precies wat Farifteh wil bereiken met haar Document Nederland. Zolang je praat over getallen, groepen en nationaliteiten blijft de asieldiscussie abstract. Als je een mens persoonlijk leert kennen, kantelt het beeld. Het lastige is dat B. anoniem wil blijven, omdat hij bang is dat zijn uitspraken gevolgen kunnen hebben voor zijn asielprocedure. Farifteh heeft gezocht naar een vorm om hem toch uit die anonimiteit te halen, een gezicht en een stem te geven. “Ik wilde hem niet van achteren filmen, of veraf. Daarom heb ik gekozen voor de extreme close up van zijn ogen.”

Een effectieve oplossing. In de ogen van B. valt veel te lezen als hij vertelt over de vier maanden die hij in een cel op Schiphol doorbracht, zijn verhuizing naar aanmeldcentrum Ter Apel waar hij een kamer deelt en nooit privacy heeft. Als Farifteh, buiten beeld, tegen hem zegt dat asielzoekers in Nederland wel ‘gelukszoekers’ genoemd worden, vraagt hij met oprechte verbazing: “Iedereen wil toch gelukkig zijn? Wil jij niet gelukkig zijn?”

Fel reageert B. als het gaat over uitzettingen. “Deporteer mensen niet terug. Laat ze dan naar een ander land gaan”, zegt hij. Farifteh antwoordt dat het juist niet de bedoeling is dat je in een ander land asiel aanvraagt. B. valt even stil. Dan zucht hij diep, slikt een aantal keer hoorbaar en zegt zacht: “Oké. Ik begrijp het.”

Het vluchtverhaal van B. wordt niet verteld, zelfs niet waar hij vandaan komt. “Dat is voor zijn veiligheid, maar ik wil het er ook bewust niet in hebben”, zegt Farifteh. “Het gaat niet over hem, het gaat over ons. Hoe wij met mensen op de vlucht omgaan. Ik heb hem gevraagd wat hij heeft meegemaakt sinds hij hier is.”

Naast de video van B. heeft Farifteh foto’s gemaakt op de plaatsen waar hij verbleef: in het detentiecentrum en in Ter Apel. Kille, troosteloze plekken waarbij ze zich in een zaaltekst afvraagt: ‘Ik hoor politici, media en burgers regelmatig zeggen dat de opvang van asielzoekers nóg soberder moet. Ik vraag me af: hoe dan?’ “Toen ik wist dat B. een belangrijke verteller ging worden, wilde ik laten zien hoe zijn omgeving eruitziet.”

Daad van verzet

Ze nam B. mee naar het Rijksmuseum. “Om hem te laten zien waar zijn portret terecht zou komen. Hij keek zijn ogen uit. ‘Jullie zijn overal geweest en jullie hebben alles gepakt’, riep hij uit bij al de kunstwerken die de Nederlandse geschiedenis tonen. Toen deze tentoonstelling klaar was, is hij opnieuw komen kijken, naar zijn eigen portret en verhaal. Hij was heel erg geraakt en heel trots.”

Dit is alles wat Farifteh voor B. kan doen. “Ik kan hem helaas geen Burgerservicenummer geven. Dat wil hij graag, want hij wil werken omdat hij gek wordt van het niets doen. Ik kan er alleen voor zorgen dat hij in de collectie van het Rijksmuseum komt. Dat is mijn verzet als kunstenaar. Ik kan hem geen plek geven in dit land, maar ik kan wel zijn verhaal een plek geven. Ik vind het belangrijk dat het in de schatkamer van Nederland wordt vastgelegd. Zijn verhaal is onderdeel van onze geschiedenis, hoe wij met hem zijn omgegaan.” Farifteh noemt het ‘de naturalisatie van zijn portret’. “Over 25 jaar mag zijn identiteit bekend worden. Of eerder, als hij zich veilig voelt.”

Maakte het bij dit project uit dat ze zelf een migratieachtergrond heeft, staat ze daardoor empathischer of activistischer in deze discussie? Farifteh vindt dat een merkwaardige vraag. “Niemand is neutraal of objectief. We nemen allemaal onze achtergrond mee bij wat we doen, dat bepaalt mede onze positie. Maar die staat niet vast. Een gedeelde ervaring kan ervoor zorgen dat je je in een ander kunt verplaatsen. Maar dat hoeft niet. Yesilgöz (VVD-leider Dilan Yesilgöz, red.) heeft ook een vluchtelingenachtergrond, ze is net als ik een nareiziger. Maar we maken andere keuzes.”

Ze denkt even na en zegt dan: “Ik merkte tijdens dit project wel dat mijn positie steeds draaide. Toen ik bij het asielcomplex Ter Apel kwam, vroegen de mensen binnen: ‘Zit jij ook in het kamp?’ Toen besefte ik: aan de ene kant lijk ik op jullie, maar tegelijk ben ik ook medeverantwoordelijk voor deze situatie, als burger van dit land.”

Document Nederland is t/m 11 januari te zien in het Rijksmuseum Amsterdam.

Bron: www.trouw.nl/cultuur-media/in-het-rijksmuseum-ontkom-je-niet-aan-de-blik-van-b

= = =