van: Trouw – 24 augustus 2026

Titel in de papieren krant: Naastenliefde kan het winnen van lelijke politiek

Column door Dolf Jansen

Afgelopen dinsdag bevond ik me in een kerk, een christelijke kerk zelfs. In Kampen. Ik hoor u denken het moet niet gekker worden. Ik hoor u denken is hij vier weken weg geweest én bekeerd? Ik hoor u denken wat is het verhaal, Dolluf?!

Ga ik u vertellen. Nadat ik u nog even schets dat de kerk zich 2 kilometer buiten het bruisende centrum van Kampen bevindt en mijn voorprogramma een emeritus dominee was die psalmen of andere bijbelteksten zat te duiden, en een jongen van 13 uit Urk die orgel speelde als een soort kruising tussen een bevlogen muzikale voorganger en Sven Hammond. De reden dat zij er waren, dat ik er was, dat een paar honderd mensen op die avond naar de kerk kwamen: het kerkasiel. Wellicht heeft u ervan gehoord, wellicht had u geen idee dat dat nog steeds gaande is.

Simpel gezegd: het asielbeleid, een woord dat eigenlijk tussen aanhalingstekens moet, betekent dat heel veel mensen, gezinnen vaak, heel lang in onzekerheid zitten over hun status, over hun toekomst, omdat procedures heel lang duren, omdat mensen via beroep en bezwaar vechten voor hun recht, en (vooral) omdat een vrij groot deel van de politiek helemaal niet bezig is met oplossingen. Voor een deel omdat mildheid en/of menselijkheid juist in deze kwesties direct keihard afgerekend zou worden aan talkshowtafels, en in aanpalende ochtendkranten ook; voor een deel omdat de chaos in de opvang, en alles wat daarmee samenhangt, voor zeker zes partijen in uw parlement een politiek verdienmodel is.

Simpel gezegd: zolang systemen vastlopen, zolang mensen in het gras slapen, zolang wanhopige mensen proberen arrestatie en uitzetting met alle middelen te verhinderen, kunnen deze partijen harde taal uit blijven slaan, en daarmee scoren. Dat grenscontroles! en instroom naar nul! en remigratie! helemaal niks opleveren maakt niks uit, het lijkt op politieke daadkracht.

Hier praten we vooral over kinderen. Er was, in 2019, een (eenmalig!) kinderpardon, aansluitend zou het systeem zorgen dat de wantoestand van vóór die noodmaatregel nooit meer zou optreden. Waarna ik u moet vertellen dat op dit moment zeker 420 ‘gewortelde kinderen’ in angst leven dat ze kunnen worden uitgezet naar een land waar ze meestal nog nooit zijn geweest, en waar ze meestal geen enkele band mee hebben.

Het gezin Babayants – moeder, vader, Aram, Ariana, Amelia en Aleksa – zit sinds november 2024 in kerkasiel in Kampen. Al ruim 21 maanden is de kerk in actie, al ruim 21 maanden is er continu een dienst, een preek, een verhaal, muziek, gesprek, samenzang, orgelklanken, samenzijn. En al ruim 21 maanden kunnen zes lieve zachte mensen niet naar buiten, want daar wachten donkere busjes met scherpe schuifdeuren, daar wacht uitzetting.

Ik mocht dinsdagavond een kleine bijdrage leveren aan het kerkasiel, ik mocht twee uur spreken en dichten, ik mocht grappen maken die eigenlijk nooit in een christelijke kerk gemaakt worden.

En kreeg, ik verzin dit niet, luid applaus toen ik verwees naar mijn column op deze plek.

De huidige asielcrisis is gecreëerd en oplosbaar, gewortelde gezinnen kunnen hier blijven, en empathie en naastenliefde kunnen het winnen van lelijke politiek.

Dat geloof ik oprecht.

– – –

www.trouw.nl/columnisten/kerkasiel-beschermt-kinderen-tegen-donkere-busjes-met-scherpe-schuifdeuren

= = =

van: Parool – 16 juni 2026

De strengere regels van het Europese migratiepact dat vorige week inging, hebben ook gevolgen voor asielzoekers en statushouders die al in Nederland zijn. Critici voorzien dat de rekening van het beleid uiteindelijk belandt bij steden als Amsterdam.

door Madelief van Dongen

Drukte is niks nieuws in het Wereldhuis, een inloophuis voor ongedocumenteerden in de Amsterdamse binnenstad. Het afgelopen jaar schuurde de locatie al tegen de grenzen van haar capaciteit. Medewerkers zagen een forse toename van het aantal mensen dat op straat sliep en dus ook meer mensen die hulp zochten.

Het baart coördinator Pablo Eppelin Ugarte grote zorgen. Met de ingang van het nieuwe Europese migratiepact verwacht hij namelijk nóg meer drukte bij de dagopvang aan de Nieuwe Herengracht. “De gevolgen van deze Europese regels worden zichtbaar op de straten van Amsterdam,” zegt hij.

Detentiecentra

Het nieuwe migratiepact is de grootste hervorming van het Europese asiel- en migratiestelsel in een kwart eeuw. Asielzoekers uit ‘veilige landen’ moeten hun asielverzoek voortaan buiten Europa afwachten, in speciale detentiecentra aan de buitengrenzen. Afgewezen asielzoekers moeten meteen terug naar het land van herkomst. De onbeperkt houdbare verblijfsvergunning wordt afgeschaft en het wordt moeilijker om gezinsleden van vluchtelingen te laten overkomen.

De bedoeling van het EU-pact is dat aanvragen veel sneller zullen worden afgehandeld. Waar asielzoekers bij de IND voorheen een medisch onderzoek, rusttijd en direct een advocaat kregen, is dat nu niet meer verplicht. Critici wijzen op het gevaar van onzorgvuldige procedures en de gevolgen die dat kan hebben – vooral op straat en bij lokale voorzieningen zoals nachtopvangen of inloophuizen in Amsterdam.

De snelheid in de afhandeling kan leiden tot fouten en meer onterechte afwijzingen, vermoedt Myrthe Wijnkoop, migratie- en asielexpert bij Vluchtelingenwerk. “De verwachting is dat er meer mensen zonder recht op opvang komen, die niet terug kunnen naar hun land van herkomst en op straat belanden.”

Strengere controle

Eppelin Ugarte van het Wereldhuis zag de laatste jaren al een stijging van het aantal ‘Dublinclaimanten’ in Amsterdam. Dat zijn mensen die Europa binnenkwamen via een ander EU-land, bijvoorbeeld Griekenland of Hongarije, en vervolgens naar Nederland doorreisden. Volgens de Dublinregels moesten zij binnen achttien maanden worden teruggestuurd. Als iemand na die tijd niet was overgedragen, kon een vluchteling alsnog ergens anders asiel aanvragen, bijvoorbeeld in Nederland.

Onder het nieuwe pact zal strenger worden gecontroleerd: asielzoekers kunnen tot drie jaar later alsnog worden teruggestuurd. Eppelin Ugarte denkt dat mensen daardoor langer en vaker onder de radar zullen blijven – bijvoorbeeld queer mensen die niet veilig zijn in een land als Hongarije. “We zien nu vaak dat mensen anderhalf jaar onderduiken in Amsterdam, tot hun Dublinclaim vervalt. Deze groep belandt regelmatig op straat en heeft geen recht op opvang. Ze zijn kwetsbaar en onder het nieuwe pact wordt die periode twee keer zo lang.”

Het pact heeft niet alleen gevolgen voor toekomstige vluchtelingen. Sterker, asielzoekers die al in Amsterdam zijn, trekken aan het kortste eind: nieuwe gevallen gaan voor en de oudere aanvragen – 54.000 in totaal – belanden onder op de stapel. Asielminister Bart van den Brink (CDA) en de IND stellen dat de wachtlijst pas over drie jaar is weggewerkt.

Inburgeringstrajecten

In Amsterdam wonen veel asielzoekers jarenlang in de noodopvang die eigenlijk bedoeld is voor een aantal maanden. Daar hebben ze te maken met schrale woonomstandigheden en een uitputtende verveling. Eerder schreef Het Parool over hoe het lange wachten leidt tot incidenten, suïcidale gedachten en zelfmoordpogingen – die soms daadwerkelijk lukken.

Bovendien krijgen vluchtelingen vanaf vorige week geen verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd meer, ook als ze de afgelopen jaren hebben ingezet op inburgeringstrajecten en taallessen. “Dat werkt de integratie tegen,” stelt Maartje Terpstra, asieladvocaat in Amsterdam. “Ze kunnen geen hypotheek krijgen, geen arbeidscontract voor onbepaalde tijd. Dat werkt enorm demotiverend en heeft een mentale weerslag.”

De gevolgen van lange wachttijden in de asielketen bleken ook deze maand, toen winkeliers en beveiligers in Amsterdam alarm sloegen over steeds meer en steeds gewelddadiger dieven. De daders, vaak jonge asielzoekers uit voornamelijk Syrië, dreigen, intimideren, vernielen en vallen soms aan met wapens, berichtte Het Parool.

Wijnkoop (Vluchtelingenwerk) vreest in de toekomst meer van zulke vraagstukken in de stad. “Het gaat om jonge alleenstaande vluchtelingen, door steeds strengere regels vaak zonder perspectief op een verblijfsstatus. Ze moeten jarenlang wachten, kunnen niet naar school en ook niet terug naar hun land van herkomst. Als stad moet je gaan nadenken: wat zijn werkbare oplossingen voor hen en de andere inwoners?”

– – –

www.parool.nl/amsterdam/meer-mensen-op-straat-en-drukte-bij-de-opvang-dit-kan-het-europese-migratiepact-volgens-critici-betekenen-voor-amsterdam

= = =

Uit het coalitieakkoord Amsterdam 2026-2030 PRO Amsterdam en D66 Amsterdam

te vinden op: https://www.amsterdam.nl/bestuur-organisatie/college/

halverwege de pagina staat de link naar het coalitieakkoord in PDF (70 pag.)

p. 24:

2.6 Ruimte voor vluchtelingen en ongedocumenteerden

Onze stad is gevormd door migratie. Al eeuwenlang komen mensen uit alle windstreken om hier een gelukkig bestaan op te bouwen. Wij zetten menselijkheid centraal. Waar anderen groepen tegen elkaar opzetten kiezen we in Amsterdam voor verbinding. Mensen die gevlucht zijn moeten goed worden opgevangen en een waardig bestaan kunnen opbouwen in de stad. Voor ons is geen Amsterdammer illegaal, en daarom zorgen we dat Amsterdammers zonder papieren ook mee kunnen doen. Hierbij zijn we extra waakzaam voor de onderdrukking en het misbruik waar mensen zonder papieren mee te maken kunnen krijgen. Ook hebben wij oog voor de oplopende stigmatisering van jonge mannen met een niet-westerse achtergrond.

Dit gaan we doen

× We zorgen dat vluchtelingen die in Amsterdam worden opgevangen, mee kunnen doen. We maken taal, onderwijs (inclusief burgerschap) en werk vanaf dag één mogelijk voor nieuwkomers.

× We breiden de Amsterdamse pilot ‘asielzoekers aan het werk’ uit tot een Amsterdams pact; met afspraken tussen de gemeente, COA, onderwijs- instellingen, UWV en werkgevers.

× We hebben extra aandacht voor de opvang van kwetsbare vluchtelingen en vluchtelingen met een LHBTIQIA+ achtergrond.

× We verkennen hoe we werkgevers kunnen verplichten huisvesting en taalonderwijs voor buitenlandse werknemers goed te regelen. Daarbij werken we samen met omringende gemeenten en de regio, waar de bedrijven met veel arbeidsmigranten vaak gevestigd zijn.

× We onderzoeken of het noodzakelijk is om naast de vergoedingen uit het CAK aanvullende vergoedingen van zorg nodig zijn om de verslechtering van de positie van ongedocumenteerden met een ernstige zorgvraag te voorkomen.

× We onderzoeken hoe mensen zonder papieren toegang kunnen krijgen tot de voedselbank.

× In het contact met ongedocumenteerden maken we duidelijk dat iedereen die in Amsterdam is kan rekenen op de mogelijkheid een klacht te doen bij de ombudsman en kinderombudsman. We vragen ombudsman en Kinderombudsman extra aandacht te hebben voor de positie van ongedocumenteerden.

Dit blijven we doen

× De 24-uursopvang voor ongedocumenteerden blijft bestaan. De maximum-termijn voor opvang van anderhalf jaar wordt losgelaten en in plaats daarvan wordt maatwerk geboden.

× We gaan door met het Programma Ongedocumenteerden Amsterdam. We versterken hier binnen de positie van vrouwen en zorgen dat zij ook meer zichtbaar worden voor hulpverlening.

× Geen mens illegaal. We straffen niemand voor het hebben van geen papieren en gaan ze ook niet met dat doel opsporen. We verzetten ons tegen strafbaarstelling van illegaliteit, omdat die niet past bij een humane benadering van mensen in kwetsbare situaties. Als er toch een wet komt die mensen zonder papieren strafbaar maakt, zullen wij deze wet geen prioriteit geven in de uitvoering.

× Amsterdam blijft investeren in opvang voor ongedocumenteerde mensen, juridische en maatschappelijke ondersteuning en intensiveert dit wanneer de strafbaarstelling onrechtmatig verblijf het bestaan voor mensen nog moeilijker maakt. Den Haag moet dit betalen, maar als zij laten afweten doet Amsterdam dit zelf.

× We gaan in gesprek met de politie om te zorgen dat ongedocumenteerde mensen veilig aangifte kunnen doen. “De gemeente moet haar rol pakken om te zorgen dat ongedocumenteerden wel naar de politie gaan wanneer ze slachtoffer van een misdrijf zijn.” – Stadsgesprek

—————————- aanvullende passages uit het Coalitieakkoord ————–

p. 8 – 1. Een thuis in de stad

… het besef dat wonen een basisrecht is…

Iedereen moet kunnen wonen in een betaalbare, passende woning, in buurten met goede voorzieningen en gelijke kansen.

Ons beleid is gebaseerd op het principe “Wonen eerst”: een passende woning biedt een veilige basis. Daarom blijven we werken aan het beëindigen van dakloosheid. Ook voeren we een kinderrechtentoets in bij grote veranderingen in het woonbeleid, omdat kinderen vaak het hardst worden geraakt door de wooncrisis.

p. 9 – 1.1 Betaalbaar en passend wonen

We blijven statushouders met voorrang huisvesten en zorgen dat de achterstand niet verder oploopt.

p. 11 – in par. 1.3 – Compleet bouwen voor iedereen

We zetten vol in op de 1.500 ingeplande tijdelijke woningen en maken plannen voor 1000 extra tijdelijke woningen. Deze woningen gebruiken we ook voor mensen die tijdelijk in de knel zitten, zoals gescheiden ouders en (dreigend) economisch daklozen. Als onderdeel hiervan bouwen we een locatie met onzelfstandige woonplekken voor spoedzoekers zoals jongeren, studenten, Oekraïners, statushouders en economisch daklozen. Samen met zorgpartijen ontwikkelen we een programma dat bewoners ondersteunt naar een permanente woonoplossing. Ook blijven we jongeren en statushouders in deze complexen huisvesten. Als door netcongestie permanente bouw vertraagt, schalen we tijdelijke woningen op. Deze periode maken we ook plannen voor een permanente locatie voor tijdelijke woonvragen.

p. 13 – 1.6 Een perspectief voor iedereen

We doen alles wat in onze macht ligt om dakloosheid te beëindigen en zorgen tot die tijd dat mensen zonder vast dak boven hun hoofd de juiste hulp krijgen. Daarbij hebben we speciale aandacht voor gezinnen: het is onacceptabel dat kinderen dakloos zijn. We staan voor snelle toewijzing van de woningen voor dak- en thuislozen volgens Wonen Eerst: geen verplichte opvang trajecten vooraf, maar direct een sleutel in handen.

Dit gaan we doen

× We voegen flexwoningen toe voor mensen die economisch dakloos zijn, waarbij we ook kijken naar onzelfstandige woningen. We ontwikkelen daarnaast nieuwe woonvormen voor mensen die dakloos zijn en voor wie regulier wonen in Amsterdam niet werkt, zoals tijdelijke woonplekken gericht op doorstroom naar een reguliere woning buiten de regio.

× Dakloosheid onder kinderen is onacceptabel en daarom een prioriteit. We zorgen voor systeem-doorbraken zodat er weer plekken in de opvang vrijkomen. Voor gezinnen in de noodopvang maken we het makkelijker om direct door te stromen naar een omslagwoning. Daarnaast creëren we inloophuizen voor vrouwen en kinderen zodat dakloze gezinnen snel in beeld komen en geholpen kunnen worden.

× We breiden het begeleidingsaanbod voor dak- en thuisloze mensen uit naar stadsdelen waar nog weinig aanbod is.

× Vaak worden dakloze jongeren nog niet goed erkend als dakloos, wat de aanpak moeilijk maakt. We gaan hier extra aandacht aan besteden, onder andere door het creëren van inloophuizen voor jongeren.

× We investeren in meer veldwerkers die actief contact zoeken met daklozen om hen uit de anonimiteit te halen en passende hulp te bieden. Dak- en thuislozen krijgen toegang tot onafhankelijke cliëntondersteuning.

× We pleiten bij het kabinet voor het wettelijk vastleggen van regiobinding, zodat iedereen ergens binding heeft en niet afhankelijk is van de gemeente met de ruimste voorzieningen.

× We schaffen voor de opvang panden aan zodat we zelf duurzaam plekken realiseren.

× We onderzoeken of regiobinding aan een kind kan worden gekoppeld, bijvoorbeeld via vier jaar inschrijving op een school, zodat dakloze gezinnen sneller een woning kunnen krijgen.

× Voor de groep arbeidsmigranten stimuleren we taaleducatie, omscholing en toeleiding naar tekortsectoren. Daarbij helpen we arbeidsmigranten die dat willen – bijvoorbeeld door gebrek aan perspectief – met het vinden van een plek elders.

Dit blijven we doen

× Voor mensen met complexe problemen op het gebied van verslaving en/of mentale gezondheid creëren we een prikkelarme opvanglocatie met dagelijkse begeleiding, naar voorbeeld van de Deense Skeave Huse.

× We zetten de huidige regeling van de winteropvang voort.

× We geven speciale aandacht aan doelgroepen in de opvang, waaronder gezinnen, vrouwen, jongeren en LHBTQIA+-personen. Waar mogelijk richten we specifieke afdelingen of vleugels in voor LHBTQIA+-personen.

p. 18 – 2. Kansengelijkheid centraal

In Amsterdam blijft iedereen welkom: hier zetten we menselijkheid centraal. Mensen die gevlucht zijn moeten goed worden opgevangen en een waardig bestaan kunnen opbouwen in de stad. Voor ons is geen Amsterdammer illegaal, en daarom zorgen we dat Amsterdammers zonder papieren ook mee kunnen doen.

[onderwijs, jeugd en jeugdzorg, sport, kunst&cultuur, hulp en zorg]

p. 24 – 2.6 Ruimte voor vluchtelingen en ongedocumenteerden

[zie hierboven]

p. 25 – Een stad van de toekomst

[duurzaamheid, groen]

p. 31 – Werk, ondernemen en bestaanszekerheid

p. 35 – in par. 4.4 Meedoen via werk en ontwikkeling

× Arbeidsmigranten krijgen betere bescherming. We gaan uitbuiting tegen en stimuleren goed werkgeverschap. We willen betere samenwerking met de Arbeidsinspectie voor een snelle en efficiënte aanpak van uitbuiting.

p. 38 – 5. De overheid als bondgenoot

p. 44 – 6. Vrij en veilig

Als internationale mensenrechtenstad nemen we verantwoordelijkheid. We zijn trots dat onze burgemeester voorzitter is van het Pact of Free Cities. We komen op voor mensenrechten, bieden een veilige haven aan mensen op de vlucht en beschermen het recht om te demonstreren.

Mensenrechten staan centraal, zowel lokaal als in onze internationale relaties. Daarom richten we ook ons inkoop beleid zo in dat we geen bedrijven steunen die bijdragen aan mensenrechtenschendingen.

We blijven het demonstratierecht actief faciliteren als fundament van onze democratie en zorgen dat mensen veilig en zichtbaar hun stem kunnen laten horen.

p. 46 – × We versterken interreligieuze netwerken om dialoog en samenwerking tussen verschillende geloofsgemeenschappen te bevorderen.

× We versterken onze rol in opvang en ondersteuning van mensen op de vlucht. We ondersteunen Oekraïeners in het behoud van de Oekraïense cultuur door de start van een Oekraïens cultuurcentrum.

× Amsterdam biedt bescherming aan dissidenten, journalisten en mensenrechtenactivisten die niet veilig zijn in hun land, en groeit uit naar een sanctuary city.

× Inclusie en antidiscriminatie worden collegebreed verankerd als leidend principe in beleid, uitvoering en dienstverlening. Alle portefeuillehouders dragen vanuit hun eigen domein verantwoordelijkheid voor het bevorderen van gelijke kansen, inclusie en het tegengaan van discriminatie.

× We vergroten de zichtbaarheid van de Palestijnse gemeenschap door ruimte te bieden voor ontmoeting, cultuur en dialoog.

× Er zijn volkeren die het recht missen zelf te mogen beschikken over hun taal, cultuur en identiteit. Zij hebben geen eigen staat, noch worden zij als minderheid in bestaande staten erkend of gerespecteerd. Deze ‘vergeten volkeren’ – zoals de Palestijnen, Koerden, Oeigoeren of de Kopten – worden dikwijls onderdrukt of leven in Diaspora. Met de huidige geopolitieke expansiedrift van machtige staten wordt hun lot kwetsbaarder en hun vrijheid van expressie beperkter. Om hen recht te doen en een plek te geven voor herdenking en viering richt het college een monument op om het zelfbeschikkingsrecht van volkeren te eren.

p. 48 – 6.4 – Vrouwenveiligheid

× We investeren in meer en betere opvangplekken voor slachtoffers en versterken organisaties zoals Veilig Thuis. Ook bouwen we de gespecialiseerde meidenopvang (ROSA) verder uit, met extra aandacht voor kwetsbare groepen. Vrouwen zonder verblijfsstatus worden beter beschermd en ondersteund, en we zetten ons in voor aanpassing van landelijke regels die hen afhankelijk maken van een partner.

p. 50 – 7. De stad in beweging

p. 54 – 8. Financiën en organisatie

p. 63 – bezuinigingen (‘Intensiveringen’):

Dakloosheid, opvang en ongedocumenteerden min 9 mljn p/jr in 2027, 2028, 2029, 2030

Pilot asielzoekers aan het werk min 1,5 p/jr in deze 4 jaren

Inzet voor mensenrechten -1,0 -0,6 -0,6 -0,6

= = =

Christelijke partijen zouden barmhartigheid moeten voorstaan, niet meegaan in de ophitserij tegen vluchtelingen, stellen Marjella Bronkhorst, Manuel Voordewind en Karine Godthelp van De Linkse Kerk.

in: Trouw – 18 mei 2026

Terwijl beelden van protesten tegen asielzoekerscentra het nieuws domineren, blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws dat de meeste Nederlanders nog altijd vóór opvang van vluchtelingen zijn. Ook de spreidingswet kan rekenen op steun van een meerderheid. Dat is opvallend in een politiek klimaat waarin partijen elkaar proberen te overtreffen met almaar strenger asielbeleid, alsof medemenselijkheid een electorale zwakte is geworden.

Daarom is het des te schokkender dat de ChristenUnie haar koers op asielbeleid wijzigt en strengere maatregelen alsnog wil steunen. En dat nota bene aankondigt in De Telegraaf, een krant die al jaren grossiert in ophitsende taal over migratie en vluchtelingen, en waarin de onderbuik geregeld gevaarlijk bruin borrelt.

Dat het CDA al een tijd een flinke ruk naar rechts maakt op het asieldossier is geen verrassing meer. Ook de SGP bevindt zich al tijden ruim aan de rechterkant van het politieke spectrum op dit thema. Nu gaat ook de ChristenUnie definitief mee op deze rechtse golf.

Dit is een opvallende draai weg van waarden die de ChristenUnie eerder nadrukkelijk verdedigde. Waarden die nog luid klinken in haar achterban en Eerste Kamerfractie. De ChristenUnie is nu bereid ‘terugkeerfrustreerders’ strafbaar te stellen: mensen die volgens de partij hun terugkeer belemmeren en ‘keer op keer de wet ontduiken’. Zij benadrukt dat het niet gaat om strafbaarstelling van ‘eenieder’. Echter, in de praktijk betekent het dat mensen zonder papieren strafrechtelijk vervolgd kunnen worden vanwege hun verblijfsstatus. In de kern komt het neer op het illegaal verklaren van een mens en daar een straf op zetten. Het systeem is stuk omdat politici dat hebben laten gebeuren. Nu worden mensen het probleem verklaard.

Menselijke waardigheid centraal

Van christelijke politiek mag verwacht worden dat zij menselijke waardigheid centraal stelt, óók wanneer het gaat om mensen zonder papieren. Mensen die vaak al jarenlang in onzekerheid leven, raken zo verder gemarginaliseerd en ontmenselijkt. En daarmee voltrekt zich iets dat groter is dan een politieke koerswijziging: christelijke politiek dreigt haar christelijke kern te verliezen.

Wat blijft er over van christelijke politiek als de vreemdeling verwordt tot probleem dat opgelost moet worden? Het christendom kent geen angst voor de ander, maar staat voor radicale naastenliefde. De bijbelse boodschap is glashelder: de vreemdeling verdient bescherming, geen verdachtmaking. Die overtuiging leeft breed in Nederlandse kerken: de recente uitspraken van bisschop De Korte en scriba van de PKN Van Ekris rondom de strafbaarstelling van illegaliteit zijn duidelijke voorbeelden.

Het wringt dat partijen die zich expliciet op christelijke waarden beroepen aansluiten bij een politiek van afschrikking, beperking en wantrouwen. Alsof barmhartigheid alleen nog mag bestaan zolang peilingen het toelaten.

Waarden als menselijke waardigheid, solidariteit, eerlijke verdeling en bescherming van kwetsbaren worden op dit dossier momenteel beter in de praktijk gebracht aan de linkerkant van het politieke spectrum dan door christelijke partijen. Omdat juist op links nog de overtuiging klinkt dat ieder mens telt, ook als die mens arm, vreemd of gevlucht is. Dwars tegen de huidige tijdgeest in. Is dat niet christelijker dan meebewegen met de tijdgeest?

Weerloze waarden

Alles van waarde is weerloos, schreef Lucebert. Wij zouden eraan willen toevoegen: ook waarden zijn weerloos. Christelijke waarden mogen niet verweesd raken van de christelijke politiek. Als christelijke partijen hun bestaansrecht willen bestendigen, mogen zij waarden als barmhartigheid, gerechtigheid en menselijke waardigheid niet te grabbel gooien.

Juist nu onze democratische rechtsorde onder druk staat en geweld en intimidatie rond asielopvang toenemen, moeten christelijke partijen pal staan voor menselijke waardigheid en de rechtsstaat. Wie nu buigt voor de hardste stemmen, legitimeert een politieke cultuur waarin intimidatie de norm wordt.

– – –

www.trouw.nl/opinie/opinie-ook-de-christenunie-gaat-nu-mee-op-de-rechtse-golf

= = =

Ook al is de wet met asielnoodmaatregelen afgewezen, theologen Kasper Jager, Erica Meijers, Peter-Ben Smit en Derk Stegeman maken zich zorgen over de wijze waarop menselijke waardigheid in dit proces is uitgehold.

door Kasper Jagers, Erica Meijers, Ben Smit en Derk Stegeman – Trouw – 21 april 2026

De Eerste Kamer stemde na veel politieke en maatschappelijke onrust tegen de ‘strengste asielwet ooit’. Het verloop van het debat baart ons echter grote zorgen. Waarschuwingen van vele deskundigen dat deze wetten niets oplossen, maar veel problemen verergeren, speelden nauwelijks een rol. De stemmen van asielzoekers en mensen zonder papieren zelf werden in de politiek nauwelijks gehoord. Het is vooral te ‘danken’ aan een politiek spel dat de wetten er niet kwamen.

Intussen heeft het wetsvoornemen al veel kwaad aangericht. Mensen zonder papieren voelen zich nog onveiliger; hun kwetsbaarheid is vergroot. Ondergetekenden, die het asielbeleid al jaren volgen en de situatie van mensen zonder papieren uit de praktijk kennen, maken zich grote zorgen over de wijze waarop menselijke waardigheid in onze samenleving wordt uitgehold. Steeds sterker vragen wij ons af of we het overheidsbeleid ten opzichte van vluchtelingen en ongedocumenteerde migranten nog kunnen gehoorzamen.

Angst zaaien lijkt de enige bedoeling

De paus haalde vorige week uit naar een economisch en politiek systeem dat tirannen voortbrengt, die het heilige vertrappen. Dat heilige is wat ons betreft niet de religie zelf, maar betreft de meest kwetsbaren onder ons. In hoe wij met hen omgaan staat de menselijkheid van allen op het spel (Mattheüs 25).

Als christenen leven wij graag binnen de grenzen van onze democratie, inclusief het gelijkheidsbeginsel en het discriminatieverbod. Wij zijn er niet op uit die rechten te ondermijnen, integendeel, we hopen ze te versterken. Wij onderschrijven de open brief van bisschop Gerard de Korte en Kees van Ekris, scriba van de Protestantse Kerk in Nederland, aan de Eerste Kamer. Daarin staat dat de onvervreemdbare menselijke waardigheid een belangrijke pijler van onze democratie is. Wij willen dergelijke fundamentele en principiële waarden hooghouden en beschermen, ook in een samenleving waarin politieke leiders hier weinig om lijken te geven.

Het migratie- en asielbeleid van de laatste jaren zaait vooral angst en dat lijkt ook de bedoeling, aangezien dat het enige effect is. Daarbij worden kinderen het hardst geraakt: zij hebben niet gekozen voor de positie waarin zij verkeren. Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer stelde dat het huidige beleid kinderrechten schendt en rapporten van onder andere Erik Scherder onderbouwden dat kinderen in deze situatie beschadigd worden.

Overheid komt beloften niet na

Net als de minister nu, zei ook toenmalig staatssecretaris Mark Harbers in 2019 een versnelling van de procedures toe, waardoor hier gewortelde kinderen niet meer uitgezet zouden worden. Maar inmiddels zijn er opnieuw zo’n vierhonderd kinderen die hier langer dan vijf jaar wonen en in het ongewisse verkeren over hun toekomst. Het kerkasiel in Kampen, dat al ruim 500 dagen gaande is, wijst op hun situatie. Het staat niet op tegen de overheid, maar herinnert de overheid aan eerder gedane beloften, haar zorgplicht en verantwoordelijkheid voor behoorlijk bestuur.

De formele rechtmatigheid van besluiten, waarmee de minister vooralsnog weigert iets aan deze situatie te doen, doet niets af aan de onrechtvaardigheid ervan. Het (voorgenomen) beleid van het vorige en huidige kabinet maakt deze situatie erger en lost niets op.

Een samenleving die politici voortbrengt die zich laten meeslepen door rechts-populistische politiek, die niet meer luisteren naar wie van nabij een situatie kent, en die de opgedragen zorg voor de kwetsbaarsten in de samenleving (in het CDA ging dat vroeger om sterkste schouders en zwaarste lasten) raakt ons recht in het hart van ons geloof. Wij betreuren ten diepste de wijze waarop onze politieke leiders omgaan met vluchtelingen en ongedocumenteerde migranten.

In navolging van het bijbelse gebod om God en onze naasten lief te hebben, zullen we ons blijven inzetten voor behoud van de waardigheid van mensen zonder papieren, wat de gevolgen ook zullen zijn. Ook wanneer dit burgerlijke ongehoorzaamheid van ons vraagt.

– – –

Kasper Jager, predikant kerkasiel in de Open Hof in Kampen.

Erica Meijers, hoofddocent diaconaat aan de Protestantse Theologische Universiteit.

Peter-Ben Smit, hoogleraar contextuele Bijbelinterpretatie aan de VU en bijzonder hoogleraar Oudkatholieke kerkstructuur aan het Oudkatholiek Seminarie.

Derk Stegeman, voorzitter werkgroep vluchtelingen Raad van Kerken Nederland en directeur van STEK Den Haag.

– – –

www.trouw.nl/opinie/theologen-in-de-behandeling-van-de-asienoodwet-is-het-heilige-vertrapt

= = =

Ons land lijkt alleen maar meer verdeeld te raken, terwijl we juist in gesprek moeten blijven met elkaar. Zodat er ruimte is voor zowel de mens die vlucht, als de Nederlander die – door een falend systeem – bang is voor de toekomst.

door Sara Khosdelazad – Volkskrant – 5 mei 2026

De beelden van anti-azcdemonstraties zijn pijnlijk om naar te kijken. Niet omdat mensen geen zorgen mogen hebben over hun dorp, wijk of stad. Niet omdat iedere vraag over draagkracht meteen verdacht is. Maar omdat tussen die zorgen steeds vaker iets anders omhoogkomt: racistische leuzen, ontmenselijkende taal, een woede die zich niet richt op mensen met macht, maar op mensen die hier aankomen met niets.

Dan denk ik: hoe zijn we hier beland?

Veel woede komt ergens vandaan. Mensen zien dat een leegstaand gebouw binnen korte tijd kan worden ingericht als noodopvang, terwijl hun zoon van 29 nog op zijn oude slaapkamer woont. Ze zien dat er ineens bedden, beveiliging en begeleiding komen, terwijl hun moeder maanden wacht op passende zorg. Ze horen dat hun gemeente iets moet opvangen, terwijl zij zelf het gevoel hebben dat er al jaren niets wordt opgelost.

Loosdrecht

Dat gevoel moet serieus worden genomen. Maar juist daarom is het zo schrijnend wanneer het zich keert tegen mensen die het niet hebben veroorzaakt.

Niet tegen de politieke keuzes waardoor er jarenlang te weinig betaalbare woningen werden gebouwd. Niet tegen een overheid die de opvang telkens laat vastlopen tot Ter Apel weer op televisie verscheen. Niet tegen de bestuurders die een dorp pas uitleg geven wanneer de hekken al bijna worden geplaatst, zoals bewoners in Loosdrecht aangaven. Maar tegen degene die veiligheid zocht in een land met een falend systeem.

Naar de vader uit Syrië. Naar de moeder uit Eritrea. Naar het kind dat in Ter Apel al leert dat een veilig land niet altijd begint met rust, maar soms met een overvol aanmeldcentrum, een veldbed en opnieuw wachten op de plek waar je morgen heen moet.

Bewijsstuk

‘De vluchteling’ wordt niet meer gezien als een mens die bescherming zoekt, maar als bewijsstuk in een binnenlandse afrekening. Een lichaam waarop Nederland zijn eigen falen projecteert. Alsof hij de wachttijd voor een sociale huurwoning heeft bedacht. Alsof zij de zorg heeft kapotbezuinigd. Alsof dat kind verantwoordelijk is voor een land waarin zelfs de mensen die hier geboren zijn zich steeds minder zeker voelen van een toekomst.

Dat is misschien wel het wrange van deze tijd: dat mensen die zelf ervaren hoe het is om klem te zitten, worden verleid om boos te worden op iemand die nog klemmer zit.

Die verschuiving gebeurt niet vanzelf. Een woningtekort heeft geen voordeur. Een wachtlijst in de zorg heeft geen gezicht. Maar een azc heeft een hek, een gebouw, een adres. Daar kun je langsfietsen. Daar kun je naar wijzen. Daar kan machteloosheid naartoe. En precies daar wordt politiek van gemaakt.

Al jaren wordt migratie neergezet als de sleutel tot bijna alles wat hier misgaat. Geen huis? Asielzoekers. Geen geld? Asielzoekers. Onveilig gevoel? Asielzoekers.

Migratie verbinden aan zorgen

Dat verhaal werkt omdat het aansluit bij iets wat mensen al voelen. Het Sociaal en Cultureel Planbureau laat zien dat veel Nederlanders migratie verbinden aan zorgen over woningen, veiligheid en nationale identiteit. En ja, in een wijk waar mensen al jaren wachten, kan het wrang voelen wanneer een statushouder uiteindelijk een woning krijgt. Volgens het CBS ging in 2023 bijna 8 procent van de vrijgekomen corporatiewoningen naar huishoudens met een statushouder.

Maar de woningcrisis is niet ontstaan doordat mensen op de vlucht soms ook een huis nodig hebben. Nederland kampt met een tekort van ongeveer 396 duizend woningen. Dat tekort groeide door jaren te weinig bouwen, te weinig betaalbare woningen, vastgelopen procedures en een overheid die de regie op wonen te lang liet versplinteren. Dat is de echte wond: niet dat iemand die gevlucht is na lang wachten een sleutel krijgt, maar dat zoveel anderen nauwelijks nog kunnen geloven dat zij er ooit een krijgen.

Gesprek vergiftigd

Toch blijft vooral het andere verhaal hangen. Omdat woede geen volledig kloppende analyse nodig heeft. Alleen een richting. Zo raakt het gesprek vergiftigd. Echte zorgen worden een schuilplaats voor racistische taal, en racistische taal maakt het vervolgens bijna onmogelijk om die echte zorgen nog te horen. Dat is de schade die steeds opnieuw wordt aangericht: mensen die zich verlaten voelen, worden niet geholpen. Mensen die bescherming zoeken, worden verdacht gemaakt. En de macht die dit had moeten oplossen, blijft te vaak buiten beeld.

Hetzelfde gebeurt met veiligheid. Natuurlijk moeten vrouwen en meisjes veilig over straat kunnen. Natuurlijk moet overlast worden aangepakt. Maar het gemak waarmee jonge mannen uit azc’s als collectief gevaar worden neergezet, maakt van vrouwenangst opnieuw een politiek instrument.

Alsof de dreiging voor vrouwen vooral van buiten komt, terwijl zij in Nederland zo vaak dichtbij begint: in huizen waar niemand naar binnen kijkt, in relaties die van buiten normaal lijken, in groepsapps, studentenverenigingen, kantoren, nachten uit. De zin ‘daar moet een piemel in’ is niet bedacht in een azc. Die kwam uit een Nederlandse mond, in een Nederlandse nacht, omringd door Nederlandse stilte.

Wie vrouwenveiligheid alleen ontdekt wanneer die tegen vluchtelingen kan worden gebruikt, verdedigt geen vrouwen. Die gebruikt hen.

Dat is de lijn die steeds terugkomt. Woningnood, onveiligheid, overbelaste zorg: het zijn echte problemen. Maar zodra ze allemaal één gezicht krijgen, wordt niet het probleem kleiner, alleen de menselijkheid.

Uitgestelde verantwoordelijkheid

Dus nee. Nederland is niet ‘vol’ door vluchtelingen. Nederland is vol geraakt met uitgestelde verantwoordelijkheid.

Mensen mogen protesteren tegen een systeem dat hen in de steek laat. Sterker nog, ze zouden dat veel vaker moeten doen. Maar zij vergissen zich tragisch wanneer zij denken dat de vluchteling dat systeem is.

Zo wordt iemand die hier bescherming zocht niet alleen opgevangen in ons falen, maar er ook nog verantwoordelijk voor gemaakt.

– – –

www.volkskrant.nl/columns-opinie/nederland-is-niet-vol-door-vluchtelingen-maar-door-uitgestelde-verantwoordelijkheid

= = =

Door migranten aan te wijzen als oorzaak van het tekort aan water, stroom en huizen leidt Ephimenco af van de echte problemen, stelt lezer Brendan Thesingh.

door Brendan Thesingh, lezer te Zaandam – Trouw – 4 mei 2026

In zijn recente column presenteert Sylvain Ephimenco een narratief dat pijnlijk voorspelbaar is: de suggestie dat de tekorten aan water, stroom en woningen in Nederland het gevolg zijn van bevolkingsgroei door migratie (Trouw, 2 mei). Hij noemt migratie de ‘olifant in de kamer’. In werkelijkheid is de olifant in de kamer de decennialange politieke onwil om de industrie aan te pakken en een visieloos neoliberaal beleid dat vitale infrastructuur heeft laten verrotten. Het koppelen van deze crises aan migratie is niet alleen een xenofobe reflex, het is bovenal intellectueel lui en feitelijk onjuist.

Ephimenco begint zijn betoog bij de watervoorziening en haalt de 129 liter per dag aan die een Nederlander gemiddeld verbruikt. Het duiden van watertekort als een probleem van ‘dorstige monden’ getuigt van een fundamenteel onbegrip van de waterketen. Terwijl de burger wordt aangemoedigd korter te douchen, verbruikt de industrie in Nederland astronomische hoeveelheden drinkwater en grondwater voor processen waarbij koeling en productie voorrang krijgen boven menselijke behoeften.

De industrie betaalt bovendien vaak slechts een fractie van wat de consument betaalt voor drinkwater. Het echte gevaar voor onze drinkwatervoorziening is niet de consumptie door nieuwkomers, maar de structurele vervuiling door grootverbruikers. Lozingen van pfas, medicijnresten en landbouwgif maken de zuivering van drinkwater steeds complexer en duurder. Migratie heeft nul invloed op de chemische belasting van onze bodem door multinationals, maar door de focus op demografie te leggen, ontslaat Ephimenco de werkelijke vervuilers van hun verantwoordelijkheid.

Wanbeleid als brandstof

Het stroomnet zit ‘op slot’, aldus de column. Maar de suggestie dat dit komt door de individuele burger is lachwekkend. Het stroomnet kraakt onder de explosieve groei van datacenters en de ongecontroleerde elektrificatie van industriële zones die jarenlang voorrang kregen boven de verzwaring van de publieke infrastructuur. Netbeheerders hebben de energietransitie niet gemist door te veel immigranten, maar door een gebrek aan centrale regie en investeringsdrang vanuit de overheid ten gunste van verouderde industrie.

Hetzelfde geldt voor de woningnood. Ephimenco hanteert de cijfers van het CBS alsof woningen natuurverschijnselen zijn die simpelweg opraken. De woningcrisis is een directe consequentie van politieke keuzes: het afschaffen van het ministerie van Volkshuisvesting, de introductie van de verhuurderheffing (die woningcorporaties miljarden kostte) en het openzetten van de markt voor buitenlandse vastgoedbeleggers. Door de schuld bij migratie te leggen, wordt een aanbodcrisis, veroorzaakt door politiek beleid dat particulier vastgoed bevoordeelt, verhuld als een vraagcrisis veroorzaakt door ‘de ander’.

Zondebok

Het is ‘dom’ om te veronderstellen dat een stop op migratie de genoemde problemen zou oplossen. Zelfs als er vandaag een muur om Nederland zou worden gebouwd, blijft de industrie water vervuilen, blijft het energienet verouderd en blijft de woningmarkt een speeltuin voor speculanten. Bovendien is de ironie groot: juist voor de bouw van nieuwe huizen en het verzwaren van het stroomnet zijn handen nodig die we in een vergrijzende samenleving vaak uit het buitenland moeten halen.

Het is een klassieke tactiek om xenofobie te verpakken als ‘nuchtere analyse’. Door te stellen dat de bevolkingstoename ‘volledig op het conto van migratie’ komt en dit te koppelen aan het feit dat er straks geen water meer uit de kraan komt, creëert Ephimenco een existentieel angstbeeld. Hij suggereert een direct causaal verband tussen de aanwezigheid van migranten en het uitvallen van basisvoorzieningen voor de ‘autochtone’ burger.

De analyse van Ephimenco is niet dapper omdat hij een taboe doorbreekt; zij is laf omdat zij de macht ontziet. Het is veel makkelijker om naar de grens te wijzen dan naar de directiekamers van vervuilende industrieën of de ministeries waar infrastructuur jarenlang is genegeerd. Een samenleving die haar problemen op migranten projecteert, verblindt zichzelf voor de werkelijke oplossingen. We hebben geen tekort aan water, stroom of huizen door migratie; we hebben een tekort aan visie, lef en rechtvaardige verdeling. Ephimenco’s column is niets meer dan de intellectuele capitulatie van een columnist die weigert naar de bron van het lek te kijken.

– – –

www.trouw.nl/opinie/lezer-brendan-thesingh-ephimenco-migratie-is-niet-de-olifant-in-de-kamer

= = =

lezersbrieven – Trouw – 5 mei 2026

Grip op migratie

Terecht kaart Ephimenco de jaar in jaar uit veel te hoge immigratie aan (Trouw, 2 mei). De centrale aanbeveling van de Staatscommissie Demografie om te sturen op een migratiesaldo in de orde van 50.000 per jaar lijkt totaal ondergesneeuwd. Dit vraagt om een jaarlijks Kamerdebat, zodat we op basis van nuchtere cijfers over immigratie én emigratie beleid kunnen gaan maken dat wel werkt. En dan niet alleen op asiel: volgens het CBS betreffen asiel- en nareizigers samen al jaren slechts zo’n 13 procent van alle immigranten, dus wordt het hoog tijd dat we eens het debat over die overige 87 procent gaan voeren. En nee, Ephimenco, niet om het tekort aan water, stroom en huizen weer eens vooral in de schoenen van vluchtelingen te schuiven.

Ruurd Schoonhoven, Oegstgeest

Monsieur Ephimenco

Ik moest de column van Ephimenco twee keer lezen, maar het stond er echt! Het tekort aan drinkwater, stroom én woningen is allemaa terug te voeren op één simpele oorzaak: de migranten die er sinds 2021 bijkwamen in ons (inderdaad véél te volle) land! Falend landbouw-, klimaat- en natuurbeleid ten spijt, het is de schuld van migranten.

Deze stuitende redenering staat daags vóór Dodenherdenking pontificaal in deze kwaliteitskrant. Heeft Ephimenco dan echt niet begrepen hoe fascisme een samenleving kan binnensluipen? 86 jaar geleden waren het de Joden die de schuld kregen van toenmalige problemen. Nederland kneep een oogje toe bij de demonisering van deze bevolkingsgroep. En nu komt deze columnist met dit niet-kloppende betoog. Komt het omdat het CBS wordt aangehaald, dat de redactie afgelopen vrijdag heeft zitten slapen?

Tekenen van een nieuwe vorm van Kristallnacht zijn er al: extreem-rechtse Defend-groepen uit Frankrijk en Duitsland komen hier om azc’s en gemeentehuizen te molesteren. Deze meneer draagt met zijn ‘mening’ bij aan de normalisering van het kwaad; namelijk dat de migranten de oorzaak zijn van onzer meest urgente problemen. Nooit meer is NU, monsieur Ephimenco!

Els Walburg, Rijswijk

= = =

Water, stroom, huizen: drie tekorten met dezelfde oorzaak

column door Sylvain Ephimenco – Trouw – 1 mei 2026

Het was even schrikken deze week met de melding van de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur: het is mogelijk dat je in de toekomst de waterkraan openzet en er alleen maar lucht uitkomt. Alarmisme ten top? De vraag naar drinkwater is in Nederland enorm gestegen door economische groei, klimaatverandering en de bevolkingsgroei.

Per dag gebruikte de Nederlander in 2021 al niet minder dan 129 liter. Op Biocompact.nl lees ik in verband met de drinkwaterproblematiek dat tussen 2000 en 2024 de Nederlandse bevolking met 1,8 miljoen dorstige monden is gegroeid.

Een eventueel tekort aan water is vervelend maar een tekort aan elektriciteit is nu al een feit. Burgemeester Sharon Dijksma van Utrecht meldde eerder dat burgers en bedrijven in een deel van de provincie Utrecht geen nieuwe stroomaansluiting kunnen krijgen. De Rijksoverheid heeft besloten dat per 1 juli het stroomnet op slot gaat. Nieuwe aanvragen belanden op een wachtlijst.

Huizentekort

Was het maar alleen in de provincie Utrecht. Maar ook elders in Nederland dreigt het probleem. “Uiteindelijk hebben alle gemeenten hiermee te dealen”, zegt onderzoeker Martijn Gerritsen tegen de NOS. In Flevoland en Gelderland, zoals in Utrecht, worden de problemen vooral veroorzaakt door particulier elektriciteitsgebruik. Volgens de site BusinessWise is Utrecht ‘een waarschuwing voor de rest van Nederland’.

De Utrechtse burgemeester Dijksma zit met een ander probleem door het stroomtekort: Utrecht heeft de grootste woningbouwlocatie van Nederland. Ze noemt de woningnood ‘de grootste echte crisis van deze tijd’.

En hier hebben we het derde Nederlandse tekort: na water en stroom, nu huizen. Het woningtekort in Nederland is in 2025 gestegen tot 396.000 woningen, wat ongeveer 4,8 procent ten opzichte van de totale woningvoorraad betekent (cijfers CBS). Dit terwijl een totale behoefte is van 900.000 nieuwe woningen (!) tot 2030. De consequenties zijn bekend: moeite om een betaalbare woning te vinden of lange wachtlijsten voor sociale woningen (5 tot 10 jaar en meer).

De olifant in de kamer

Laat ik het cynisch chargeren: in 2030 vind je in Nederland geen nieuw huis dat toch geen licht en water kan krijgen. Wat die drie T’s (tekort) met elkaar linkt is de bevolkingstoename: Nederland heeft al, na Malta, de hoogste bevolkingsdichtheid (ongeveer 500 inwoners per vierkante kilometer). En nu moet ik, risico’s niet schuwend, de olifant in de kamer aanspreken.

De bevolkingstoename in Nederland is de laatste jaren volledig op het conto van migratie te schrijven. Sinds 2021 tot vorig jaar is door netto saldo (immigratie min emigratie) de bevolking met 669.000 mensen gegroeid (cijfers CBS). Dit is in vijf jaar de grootte van een stad als Rotterdam (673.000 inwoners) of zes keer Delft (110.000 inwoners). Overigens zijn de totale aanvragen voor asiel maar een derde van dit totaal voor dezelfde periode.

Ik ken natuurlijk en verafschuw de gewelddadige incidenten rond asiellocaties zoals in Loosdrecht. Maar ik weiger ook een karikatuur te maken van de zorgen die bij een deel van de bevolking leven. Niet alle bezorgde burgers over de drie tekorten in relatie met de bevolkingstoename zijn ‘extreemrechtse racisten’.

Volgens een opinieonderzoek van Maurice de Hond vorige week vindt 75 procent van de geënquêteerden dat ‘instroom asielzoekers fors moet worden beperkt’. Zou de Nederlandse bevolking voor driekwart uit fascisten bestaan?

– – –

www.trouw.nl/opinie/water-stroom-huizen-drie-tekorten-met-dezelfde-oorzaak

= = =

Terwijl een deel van de christenen radicaal-rechts gedachtegoed omarmt, veroordelen kerken het voor het eerst samen én stevig. ‘Er was een sterk gevoel: we moeten iets.’

door Rianne Oosterom – Trouw – 30 april 2026

Kerken in Nederland spreken zich voor het eerst gezamenlijk uit tegen radicaal-rechts gedachtegoed. Zij noemen het onomwonden ‘een bedreiging voor het christelijk geloof’. Radicaal-rechts bedreigt volgens hen democratie en rechtsstaat, minderheidsgroepen en kwetsbaren. ‘Het is racistisch, antisemitisch en verheerlijkt masculiniteit.’

Dat staat in een beleidsstuk dat de Raad van Kerken binnenkort publiceert. Bij dit verband zijn negentien kerkgenootschappen aangesloten, van de katholieke kerk tot de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) tot kleinere kerkverbanden als de Orthodoxe Kerk en de Nederlandse Gereformeerde Kerken. Gezamenlijk hebben zij zeker vijf miljoen leden.

Kerken willen niet langer zwijgen nu het christendom in het publieke debat volop wordt ingezet voor doelen ‘die weinig met het geloof te maken hebben’. Als voorbeelden noemen zij anti-islamgeluiden of nationalisme dat mensen uitsluit. ‘Als kerken niet spreken en niet ook onderscheidend spreken, dekken kerken onrecht toe en misverstaan ze hun roeping.’

Twee jaar geleden verklaarden zo’n zevenhonderd predikanten al dat christendom en extreemrechts niet samengaan, als reactie op het succes van de PVV. Een gezamenlijk publiek spreken van de kerken bleef toen uit, wat tot kritiek van gelovigen leidde. Waar de kerken zich de afgelopen jaren wel duidelijk uitspraken over het vluchtelingenbeleid, bleek radicaal-rechts een lastiger terrein.

“Het had zeker eerder gekund”, zegt Coen Wessel, secretaris van de Raad van Kerken. “Maar we zijn met elkaar als kerken een zorgvuldig proces ingegaan. We hebben breed gestudeerd en samen nagedacht. In de afgelopen twee jaar hebben we ons niet eerder gezamenlijk zo uitgesproken, dat maakt dit bijzonder. Er was een sterk gevoel: we moeten iets.”

‘Er was eensgezindheid’

De kern van het beleidsdocument wordt door iedereen gedeeld, maar dat betekent niet dat ieder kerkgenootschap ook achter iedere komma en bijzin staat, zegt Wessel, ter nuance. De kerkgenootschappen zijn heel verschillend: behoudend en vrijzinnig zijn in de raad vertegenwoordigd. “Maar normaal worden in het plenaire overleg de scherpe randjes van beleidsdocumenten afgehaald. Dat was nu absoluut niet het geval. Er was eensgezindheid.”

Tegelijk willen de kerken gelovigen op wie dit gedachtegoed aantrekkingskracht uitoefent, niet van zich vervreemden. Twee jaar geleden berekende het Nederlands Dagblad dat bijna een kwart van de christenen op de PVV had gestemd. Recentere berekeningen zijn er niet. Wessel: “Wij roepen de kerken op met hen in gesprek te gaan over de grote veranderingen in onze samenleving”.

Centraal in dit gesprek moet volgens de kerken het navolgen van Jezus staan, gevat in het begrip discipelschap. ‘Discipelschap is nooit vrijblijvend’, zo is te lezen in de verklaring. ‘Het vraagt om zelfonderzoek, om het onder ogen zien van angst, boosheid en ressentiment, en om de bereidheid deze niet te laten uitgroeien tot uitsluiting of ontmenselijking van anderen.’

Tucht bij radicaalrechts

Als kerkleden of -leiders verbonden zijn met politieke organisaties die met het christendom strijdige overtuigingen hebben, moet dat leiden ‘tot gesprek en kritisch bevragen’. Namen van partijen wil Wessel niet noemen. “Het gaat om het gedachtegoed dat zij aanhangen.”

In sommige gevallen kunnen maatregelen gepast zijn, bijvoorbeeld als een gemeentelid zich racistisch blijft uitlaten. Dit betekent dat radicaal-rechts denken tot een vorm van kerkelijke tucht kan leiden, maar hoe: dat is aan kerken zelf. Een mogelijke maatregel die zij kunnen nemen is het ontzeggen van de toegang tot het avondmaal, een belangrijke viering voor gelovigen.

Nieuwe leden, bijvoorbeeld conservatieve Gen Z-jongeren, moeten volgens de kerken goed onderwezen worden in het geloof voordat zij gedoopt worden. Zo kunnen ‘misvattingen als zou de kerk een plek zijn van mannelijke of raciale superioriteit’ worden opgehelderd. Wessel: “Het gaat er uiteindelijk om dat de kerk voor iedereen een veilige plek is”.

– – –

www.trouw.nl/religie-filosofie/kerken-spreken-zich-uit-radicaal-rechts-bedreigt-christendom

= = =

Kerken schudden hun politieke schuchterheid af

Politiek, het is een mijnenveld waarin kerken zich meestal aarzelend bewegen. Waait er met de stevige stellingname van de kerken tegen radicaal-rechts een nieuwe wind?

door Rianne Oosterom – Trouw – 30 april 2026

‘Als kerken niet onderscheidend spreken, dekken zij onrecht toe en misverstaan ze hun roeping.’ Het is een kort maar veelzeggend zinnetje in het beleidsdocument waarin de Raad van Kerken zich voor het eerst uitspreekt tegen radicaal-rechts gedachtegoed, waarover Trouw donderdag berichtte.

Onderscheidend spreken is kerktaal voor een eigen geluid laten horen over wat wel en niet van God is. Na jaren geworstel met extreemrechts (ook binnen de kerkmuren) wordt ‘het spreken van de kerk’ hier als een roeping neergezet.

Betekent dit zinnetje dat er een nieuwe wind door kerkelijk Nederland waait, dat er een grotere (zelfs heilige) noodzaak wordt gevoeld om zich uit te laten over politieke kwesties?

De verklaring tegen radicaalrechts houdt in ieder geval een flinke verschuiving in. Twee jaar geleden zei Coen Wessel, secretaris van de Raad van Kerken, nog dat het niet aan kerken is om zich hierover uit te spreken. “Als je je zo stellig uitlaat, sla je het gesprek dood”, zei hij in deze krant.

Aanhoudend racisme door kerkleden

Hoe anders is de houding van de Raad van Kerken nu. Die kreeg negentien heel verschillende kerkgenootschappen zover om samen een scherp beleidsdocument over de omgang met radicaal-rechts door kerken het land in te zenden. Inclusief opmerkingen over kerkelijke maatregelen bij bijvoorbeeld aanhoudend racisme door kerkleden.

In buurland Duitsland zijn de kerken (protestants en katholiek) al twee jaar heel duidelijk: christenen kunnen niet actief zijn in extreemrechtse partijen. Zij waarschuwden meerdere malen voor rechts-extremisme en gaven zelfs stemadvies: vooral géén AfD, de Duitse PVV. Zo ver gaan de Nederlandse kerken niet.

Dit document verschijnt pas nu de PVV niet meer in de regering zit. Het oprukkende christelijke nationalisme speelt waarschijnlijk mee in deze timing: in de Verenigde Staten wordt met de Bijbel in de hand oorlog en uitsluiting gerechtvaardigd. Daarmee groeit de noodzaak om een ander gezicht van het christendom te tonen.

Wel uitgesproken over asielbeleid

De verklaring tegen radicaal-rechts volgt bijna direct op het kerkelijk verzet tegen de strafbaarstelling van illegaliteit, waartegen de Eerste Kamer zich onlangs uitsprak. De katholieke en protestantse kerk zetten zich hier in een gezamenlijke brief tegen af.

Opkomen voor vluchtelingen doen de kerken al langer: in de bed-bad-brooddiscussie en in het kinderpardon speelden zij een belangrijke rol. Deze donderdag aan het eind van de middag luiden weer ruim 600 kerken door heel Nederland de kerkklokken (lees: de noodklok) voor een humaner asielbeleid.

Kerken hebben een lange geschiedenis als het gaat om publiek spreken over politiek, maar de stevigheid verschilde. De stellingname door de Gereformeerde Kerken in Nederland (nu onderdeel van de PKN) tegen de NSB in 1936 is wellicht het bekendste voorbeeld. Of het gezamenlijke protest van de kerken tegen de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog in het IKO (Interkerkelijk Overleg).

Stevige uitspraken

Nu oorlogen de wereld teisteren en het christendom wordt ingezet om geweld te rechtvaardigen (zowel in de VS als in Rusland), moeten kerken zich opnieuw positioneren. Welke rol past hen, waar mag het schuren? De paus, de leider van de katholieke kerk, nam het al op tegen Trump. Hun fittie werd ongekend genoemd.

Stevige uitspraken als de Duitse bisschoppen deden over de AfD, klinken niet vanuit de Nederlandse katholieke kerk op. Het woord blijft toch vooral aan de paus. Dus is het ook voor dit grootste kerkgenootschap een stap om zich achter het beleidsdocument over radicaal-rechts te scharen.

In de grootste protestantse kerk, de PKN, staat het ‘spreken van de kerk’ al twee jaar op de agenda van het kerkbestuur. Veelzeggend is de keuze voor Kees van Ekris als nieuwe voorman. Hij maakte voor de EO een podcast over Moderne profeten, zoals Martin Luther King of Etty Hillesum: mensen die zich durfden uit te spreken. Hij promoveerde in 2018 cum laude op profetische prediking.

‘Jullie zouden vurig moeten zijn’

In het magazine #Protestant zei hij indertijd dat christenen sensitiviteit moeten ontwikkelen voor wat broeit onder de oppervlakte in de samenleving. “Maar niet iedereen wil dat benoemd hebben. Ook in de kerk niet.”

Hij haalde de Duitse predikant Dietrich Bonhoeffer aan, die in de jaren dertig – toen de Duitse kerk nog optimistisch was over Hitler – zei: “Jullie zouden vurig moeten zijn, maar jullie zijn koud.” Daarover zei Van Ekris: “Zullen we samen die heilige onrust vasthouden?”

Zo komt er onder zijn leiding ook schot in het formuleren van een nieuwe plaatsbepaling over Israël-Gaza, waar kerkleden al lang om vragen. Heilige onrust, mogelijk wordt dat het nieuwe adagium van kerken ten tijde van christelijk nationalisme en oorlog. De verklaring tegen radicaal-rechts is een eerste voorzichtige stap.

– – –

www.trouw.nl/religie-filosofie/kerken-schudden-hun-politieke-schuchterheid-af

= = =

Door dichtbij mensen te staan, te luisteren en te verbinden willen wij, als lutherse diaconie, aanwezig zijn waar hoop, kwetsbaarheid en veerkracht zichtbaar worden. Levensverhalen komen niet vanzelf samen. Soms vinden mensen elkaar en ontstaan nieuwe verbindingen; soms schuren overtuigingen of botsen belangen en komt maatschappelijke inzet onder druk te staan. We nodigen je van harte uit voor het Diaconaal Pinkstercafé, op dinsdag 26 mei (de dag na Pinksteren), rond het thema Waar verhalen elkaar raken – of juist botsen

Martijn van Leerdam, predikant-directeur van de Pauluskerk in Rotterdam, vertelt vanuit zijn praktijk over wat het betekent om trouw te blijven aan je roeping, juist wanneer verhalen botsen; wanneer solidariteit weerstand oproept; wanneer hulp ter discussie wordt gesteld en publieke opinies scherp tegenover elkaar komen te staan.

Tijdens een inspirerende safari trekken we vervolgens langs initiatieven uit de stad, waar verhalen elkaar raken: mensen ontmoeten elkaar, nieuwe gemeenschappen ontstaan en verschillen krijgen de ruimte. Ontdek onder meer projecten rond inclusie, buurtverbinding, erfgoed en sociale presentie.

Er is muziek, ruimte voor gesprek en ontmoeting. We sluiten af met soep en hapjes. Iedereen is van harte welkom!

Waar: Maarten Luther Kerk, Dintelstraat 134 Amsterdam

Wanneer: Dinsdag 26 mei, 16:00 – 19:00 uur

Laat met een email naar info@diaconie.com even weten dat je komt!

Met vriendelijke groet,

Martin Teunissen, algemeen secretaris Diaconie van de Evangelisch-Lutherse Gemeente Amsterdam

De Raad van Kerken Amsterdam nodigt u van harte uit de jaarlijkse 4 mei vesper bij te wonen.
We herdenken de slachtoffers van de Holocaust – de systematische moord op Joden, Sinti en
homo’s. We noemen onze onmacht bij alle oorlogsgeweld, en we bidden om vrede.
De vesper wordt voorbereid door ds. Joost Röselaers (Waalse Kerk), Margriet Dijkmans van Gunst
(Vrijburg), Michael van der Werf (Deutsche Evangelische Gemeinde) en ds. Marius Louw (ERC,
Engelse Kerk op het Begijnhof). We zingen en bidden in verschillende talen – talen die in sommige
tijden en in sommige contexten de taal van de agressor waren of zijn, maar die we nu, hier, in alle
eenvoud laten klinken in een smeekbede om vrede, in een lied over verzoening. Het koor van de
English Reformed Church (de Engelse Kerk op het Begijnhof) verleent medewerking.
Waar: Waalse Kerk, Walenpleintje 159
Wanneer: 4 mei, 18.00 – 18.45 uur. Na afloop vrijheidssoep!

Stuur een mailtje naar een Eerste Kamerlid met een vraag, een zorg of een statement over de asielwetten. De komende weken zullen kamerleden hun standpunt bepalen. Van een aantal partijen weten we dat ze tegen gaan stemmen. We hebben nog minimaal 5 extra kamerleden extra nodig om de wetten van tafel te krijgen. Contactgegevens van kamerleden vind je op de website van de Eerste Kamer.

Partijen en senatoren die nog wel een duwtje in de goede richting kunnen gebruiken: 

• Janny Bakker-Klein (CDA) janny.bakker@eerstekamer.nl
• Theo Bovens (CDA) theo.bovens@eerstekamer.nl
• Theo Rietkerk CDA) theo.rietkerk@eerstekamer.nl
• Greet Prins (CDA) greet.prins@eerstekamer.nl
• Rian Vogels (VVD) rian.vogels@eerstekamer.nl
• Marian Kaljouw (VVD) marian.kaljouw@eerstekamer.nl
• Shirin Musa (VVD) shirin.musa@eerstekamer.nl
• Henk Jan Meijer (VVD) henk-jan.meijer@eerstekamer.nl
• Robert van Gasteren (BBB) robert.vangasteren@eerstekamer.nl
• Tekke Panman (BBB) tekke.panman@eerstekamer.nl
• Auke van der Goot (OPNL) auke.vandergoot@eerstekamer.nl
• Cees van de Sanden (Fractie Van de Sanden) cees.vandesanden@eerstekamer.nl

= = =

Terwijl in Den Haag en overal ter wereld ongedocumenteerde migranten als zondebok worden gebruikt van slecht beleid van de afgelopen jaren, komt Here to Support met een krachtig tegengeluid.

Want ongedocumenteerde mensen en hun bondgenoten komen al jarenlang in verzet: ze strijden tegen onrechtvaardigheid en een onmenselijke behandeling en komen op voor gelijkheid en solidariteit. Hun gezichten en verhalen zijn bij het brede publiek nog onderbelicht, en onbekend maakt onbemind.
Deze tijd vraagt om een nieuwe invulling van solidariteit, verzet en actie. Daarom brengt Here to Support voor het eerst een meerstemmig en internationaal geluid samen van ongedocumenteerde mensen, journalisten en activisten. Een oproep tot handelen die niemand onberoerd laat.

Onder redactie van Tonya Sudiono. Met bijdragen van Alejandra Ortiz, Ama Boahene, Ariel Sosa, Beau Boer, Chris Keulemans, Elena D’Onofrio, Eunice de Asis, Hidaya Nampiima, Joset van der Hoeven, Karel Smouter, Lucrezia Tiberio, Malou Lintmeijer, Matilde Moro, Mayra Alejandra Margffoy Tuay, Riccardo Biggi, Rowan Blijd, Savannah Koolen, Seada Nourhussen, Thaís Matos, Tuba Kilinc.

Het boek is hier te bestellen en vanaf 6 maart in de winkels!

Liever een gesigneerd exemplaar?

Kom dan naar de volgende verkoopmomenten:

6 maart @Coko Amsterdam: tijdens een avond De Stad in Verzet gaan we met GroenLinks wethouders in gesprek over een strijdbare stad. Ook vertellen we over Ongedocumenteerd Verzet, en waarom dat nu zo belangrijk is: kom langs en koop ons boek! vanaf 18.15: Prinsengracht 526.

13 maart @ Alternatief Stembureau: dit jaar openen we voor de tweede keer een Alternatief Stembureau! Voor iedereen die geen stemrecht heeft: ongedocumenteerde mensen, expats buiten de EU, statushouders, daklozen zonder postadres. Want een goed functionerende democratie luistert naar alle stemmen in de stad. EN, we verkopen ons boek! Kom langs van 13.00 tot 20.00, bij COKO – Prinsengracht 526.

= = =