Materie en welvaart dragen niet automatisch bij aan levensgeluk

Dwars tegen het politieke klimaat in blijft Geeske Hovingh (45) opkomen voor vluchtelingen. Binnenkort als coördinator van de stichting Maya Angelou, een opvang voor ongedocumenteerde vrouwen en kinderen.

door Marije van Beek

“Ik was net klaar met de middelbare school toen ik een reis maakte die mijn leven behoorlijk heeft bepaald. Naar Ghana, om acht maanden vrijwilligerswerk te doen. Doel was dat Europese jongeren kennis maakten met andere kanten in de wereld.

“Wat dat vooral met je doet: je leert dat wat je hebt niet vanzelfsprekend is. Ik zat dan ook in een klein dorpje ver van alles, zonder stromend water, zonder elektriciteit. We moesten er lesgeven aan 85 kinderen, zonder boeken.

“Aanvankelijk dacht ik: ik ga daar iets goeds doen, maar ik kwam terug met het gevoel dat het andersom was. Dat het mij heel goed had gedaan, omdat ik er zoveel had geleerd en ontvangen van de mensen die ik daar heb ontmoet. Dat materie en welvaart niet automatisch bijdragen aan levensgeluk. Dat daar andere dingen voor nodig zijn.

“Door die reis ben ik eerst culturele antropologie gaan studeren en, via een omweg als voorganger en programmamaker bij de Rode Hoed van Huub Oosterhuis, bij het Wereldhuis gaan werken. Dat zit in Amsterdam in de kelder van de protestantse diaconie: een veilige plek waar vluchtelingen een luisterend oor en warme maaltijd krijgen.

Twee jaar niet gesproken

“Toen ik terugkwam heb ik een boekje gekocht van Maya Angelou, Zelfs de sterren schijnen eenzaam. Dat zit vol met prachtige korte teksten van haar, ik heb het altijd in mijn hart gedragen. En nu ik een nieuwe baan heb, bij de opvang voor ongedocumenteerde vrouwen en kinderen die naar haar is vernoemd, kwam dat boekje ineens weer tevoorschijn.

“Maya Angelou heeft zoveel meegemaakt dat ze ooit twee jaar niet gesproken heeft, en daarna wel weer, en toen is ze juist het woord als kunst, als wapen en kracht gaan inzetten, als burgerrechtenactivist. Als er een uitspraak is van haar die me raakt, dan is het deze: ‘Je zult niet alles wat je overkomt in de hand kunnen houden, maar je kunt beslissen om je er niet door te laten klein krijgen’.

“De 24 vrouwen in de opvang waar ik ga werken, zijn ook door heel donkere periodes heengegaan om hier te komen. En soms hebben mensen daar wel een tik van gekregen. Maar wat ik in het Wereldhuis altijd heel inspirerend vind, is te zien hoeveel veerkracht mensen bezitten.

In de overlevingsstand

“Al zijn er veel dingen waar je als vluchteling geen macht over hebt, deze mensen laten zich er niet door klein krijgen. Ze kijken vooruit, blijven vrolijk, kleden zich mooi aan. Kortom, ze laten hun problemen niet alles overnemen.

“Daar kunnen wij westerlingen met onze neiging tot klagen wel een voorbeeld aan nemen. Wij zijn heel snel uit het veld geslagen en denken al snel: alles wordt alleen maar slechter. Misschien omdat we het ons kunnen permitteren. Mensen die in de overlevingsstand staan, houden de focus op wat goed gaat.

“Ook met de huidige tegenwind heb ik veel aan die Afrikaanse mentaliteit van de mensen hier om me heen. Ik kan somber worden door de politieke ontwikkelingen, met dit kabinet dat schermt met ‘de strengste asielwetgeving ooit’. Dichte deuren, hoge hekken. Nu bedenken ze zelfs borden met ‘er wordt hier gewerkt aan uw terugkeer’.

“Maar dan herinner ik mezelf aan de mensen voor wie we dit doen. En dan wordt het weer licht en vrolijk. Mensen denken toch al vaak dat vluchtelingenwerk wel heel zwaar zal zijn. Natuurlijk zijn er trauma’s en wordt er gehuild. Maar er wordt net zo veel gelachen.”

– – – van: Trouw – 11 november 2024

www.trouw.nl/religie-filosofie/geeske-hovingh/materie-en-welvaart-dragen-niet-automatisch-bij-aan-levensgeluk

= = =

Goedenavond zus, broer in het geloof, 

De keuze van de Nederlandse regering voor het strengste asielregime ooit en het uitroepen van een asielcrisis deden mij vorige maand besluiten om een oproep van voorgangers aan onze regering te formuleren. Hierbij zend ik u graag deze oproep (inclusief de namen van de 870 ondertekenaars) toe. Ik vraag u of u als voorganger ook deze oproep wilt ondertekenen.

Ik realiseer het mij dat het voor een voorganger misschien ongebruikelijk is om een oproep te ondertekenen. Zeker als die gericht is aan onze eigen overheid. Ik vraag u om de overwegingen van professor Kamphuis en dominee Sytsma te lezen waarom zij deze oproep hebben ondertekend, en misschien ook het gebed dat professor Van ’t Slot heeft geschreven voor een bericht voor alle ondertekenaars.

Het is mijn gebed dat meer voorgangers hun voorbeeld willen volgen en we samen het krachtigst mogelijk appel op onze regering mogen laten klinken, voor een rechtvaardig en barmhartig overheidsbeleid voor gevluchte mensen.

Als u de oproep wilt ondertekenen, wilt u mij dat dan alstublieft uiterlijk komende woensdag laten weten? Als u wilt, stuurt u mij dan een e-mailbericht met daarin aangegeven hoe u vermeld wilt worden als ondertekenaar. Dank u wel alvast.

Met hartelijke groet, in Christus verbonden,

Jan de Beer

https://jan-de-beer.nl/ | Jan de Beer | LinkedIn

‘De HEER beschermt de vreemdelingen,

wezen en weduwen steunt Hij,

maar goddelozen richt Hij te gronde.’ (Psalm 146, 9)

Deze psalm lazen wij in de week dat het verzoek mij bereikte om ‘de oproep tegen het strengste asielbeleid ooit’ te tekenen. Onze God ziet om naar weerloze mensen en veroordeelt egoïsme en machtsmisbruik. Heel de bijbel getuigt ervan dat ook vreemdelingen onder de bijzondere zorg van God vallen. Ik kon niet anders doen dan de oproep ondertekenen en hoop dat nog veel meer collega’s dat zullen doen.

Barend Kamphuis

Onmachtig volgde ik het vele verbijsterende nieuws uit Den Haag. Schandalig dit spreken over ‘een ervaren asielcrisis’ en de onwil recht te doen aan de meest kwetsbaren: vluchtelingen. Maar wat kan ik doen? Toen liet Jan me zijn brief lezen. Hij geeft woorden aan wat ik voelde en dacht. Heeft het zin, zo’n brief van ‘geestelijke leiders’? Ik vraag het me af. Maar mijn bijbel is duidelijk: ‘Spreek voor hen die weerloos zijn’ (Spreuken 31:8) en dus zette ik uit volle overtuiging mijn naam onder deze brief. Ik hoop dat je meedoet.

Groet,

Jeroen

========================================

Gebed van Edward van ‘t Slot:

Gulle God,

Alles wat wij hebben, hebben we van U ontvangen,
en er is niets, wat we niet voortdurend ontvangen.
Wij loven U daarom, en we bidden dat wij
met de mensen om ons heen
in vol vertrouwen in U zullen leven.
Bewaar ons voor de angst dat we tekort zullen komen
voor de krampachtigheid die niet los durft laten
voor de woede die verbitterd vasthoudt aan eigen gelijk.
We bidden om ruimte voor wie ruimte nodig hebben
gulle ruimte, in onze eigen harten en gebeden en gebaren
gulle ruimte bij hen die ons besturen
gulle ruimte die het leven beaamt
en die U als de gever van het leven viert.
We bidden om recht voor hen die behandeld worden als rechteloos
over wie anderen zichzelf tot rechter aanstellen –
wij bidden dat wij zelf van geen ander recht zullen leven
dan het recht en de vrede die U voortdurend geeft.

 Amen.

In het kader van The Spirit of Amsterdam zijn er op zaterdag 23 november twee voorstellingen in de Muiderkerk. Tussen 15.00 en16.30 uur speelt Ekatarina Levental (Katja) haar muziektheatervoorstelling De Grens – Welkom in Niemandsland! Katja heeft haar voorstelling gebaseerd op haar dagboekfragmenten uit de periode waarin ze als 16-jarige vluchteling aankwam in Nederland. In haar onewomanshow zien we Nederland door de ogen van een buitenstaander, met veel humor en begrip.

Naar aanleiding van deze voorstelling wordt er om 17.00 uur een dialooggesprek georganiseerd door de Muiderkerk, in samenwerking met Dialoog in Actie, een organisatie die dialogen organiseert om verbinding te creëren. We gaan in gesprek over: eigen ervaringen van vluchtelingen, contacten met vluchtelingen en zorgen rond het huidige migratiebeleid in Nederland. Er wordt een lichte maaltijd geserveerd. Aanmelding hiervoor via ds. Greteke de Vries via: predikant@muiderkerk.nl, kosten bedragen € 5,-.

Om 20.00 uur is een tweede voorstelling van Ekatarina Levental, getiteld Schoppenvrouw. Katja vertelt het verhaal over haar oma en 4 vrouwen van dezelfde generatie: Anne Frank, Marilyn Monroe, Maria Callas, Ulrike Meinhof en Dora Gorohovskaya. Ze toont de kracht van deze legendarische vrouwen, die zich vrijvochten van hun lot.

Katja woont in de Watergraafsmeer. Ze studeerde zang aan het Koninklijk Conservatorium Den Haag en harp aan diverse conservatoria.

Kaarten voor de voorstellingen zijn te koop (€15,00) via https://thespirit.amsterdam/tickets/.
Informatie en aanmelding dialoog: ds. Greteke de Vries, via: predikant@muiderkerk.nl

De nieuwe regering wil het Nederlandse vluchtelingenbeleid aanzienlijk verslechteren. Hiermee geconfronteerd voelt de Raad van Kerken de noodzaak te formuleren hoe we vanuit ons geloof met vluchtelingen willen omgaan in het document ‘Maar wij geloven. Geloven in tijden van verharding’.

Alle mensen zijn naar Gods beeld en gelijkenis geschapen. Ieder van ons is geroepen om in de ander onze naaste te herkennen en om deze naaste lief te hebben als jezelf (Marcus 12, 31). Wie in nood verkeert, heeft een mens nodig die helpt. Als mensen zich voor de ander verantwoordelijk weten, komt een gemeenschap tot bloei. Dat geldt zowel voor de nationale als ook voor de internationale gemeenschap van mensen. We zijn geroepen de liefde en verantwoordelijkheid voor onze naasten niet te beperken tot onze landgenoten. God vraagt ons ook de vreemdeling lief te hebben, als onszelf (Leviticus 19, 34). Wanneer we vreemdelingen als een bedreiging gaan zien, doen we niet alleen hen maar ook onszelf tekort. Wanneer angst en wantrouwen worden gevoed, verdort de gemeenschap. De verharding jegens de vreemdeling kan dan ook ieder van ons persoonlijk beschadigen, als wij onze harten verharden en hartelozer worden.

Geloven nu

In het regeerprogramma ziet de regering asielzoekers als een bedreiging voor ons bestaan. Maar wij geloven dat God ons oproept om vreemdelingen en vluchtelingen te zien als onze naasten: mensen zoals wij, die recht hebben op een menswaardig bestaan.

In het regeerprogramma wil de regering een asielcrisis uitroepen en daartoe een asielcrisiswet aannemen. Maar wij geloven dat God ons oproept om mensen in nood te helpen en niet buiten te sluiten. God vereenzelvigt zich met mensen in de meest kwetsbare situaties en roept ons op naar hen om te zien (Mattheüs 25,40).

In het regeerprogramma wil de regering de spreidingswet intrekken en grootschalige opvangplekken inrichten. Maar wij geloven in de kracht van ontmoeting. Een eerlijke verdeling van asielzoekers over de gemeenten in ons land biedt veel meer burgers de kans om asielzoekers te ontmoeten en kennis te laten maken met de Nederlandse samenleving. Hun aanwezigheid kan een verrijking zijn van onze samenleving en onze gemeenschappen.

In het regeerprogramma wil de regering de mogelijkheden vergroten om vreemdelingen op te sluiten en ook om mensen gevangen te zetten die niet meewerken aan terugkeer. Maar wij geloven dat we geroepen zijn om bij uitstek de fundamentele menselijke waardigheid van vluchtelingen en migranten recht te doen.

In het regeerprogramma wil de regering de opvang van asielzoekers sterk versoberen en de financiering beëindigen van de Landelijke Vreemdelingenvoorzieningen (LVV’s). Maar wij geloven dat elk mens recht heeft op onderdak, voeding, kleding, hygiëne en begeleiding. Zoals God in de Bijbel de vreemdelingen in bescherming neemt en hen van voedsel en kleding voorziet, zo moet ook Israël de vreemdelingen met liefde behandelen, omdat het zelf vreemdeling geweest is (Deut. 10,18-19).

In het regeerprogramma wil de regering gezinshereniging ernstig inperken. Maar wij geloven dat álle mensen, ongeacht hun achtergrond, status, etniciteit, kleur of religie, door God geschapen zijn als sociale wezens die opgroeien en opbloeien in sociale verbanden en bij uitstek binnen gezins- of familieverband.

Visie, vertrouwen, verzachten

Wij willen als kerken bijdragen aan een samenleving van vrede en recht. Ons land beschikt over voldoende veerkracht om asielzoekers op te vangen. De werkelijke problemen rond migratie, woningnood, klimaat, zorg en onderwijs worden niet opgelost door migranten tot oorzaak van deze problemen te maken. Een dergelijke beeldvorming maakt vluchtelingen tot zondebok. Om de werkelijke problemen aan te pakken, is veeleer vertrouwen nodig en visie. Daarvoor is ook nodig dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. Daarvoor is tenslotte nodig dat onze harten zich verzachten, zodat we in de meest kwetsbare ander een mens herkennen, voor wie ik de naaste kan zijn.

Raad van Kerken in Nederland

—————

https://www.raadvankerken.nl/nieuws/2024/10/maar-wij-geloven-geloven-in-tijden-van-verharding/

Moet de Raad van Kerken (RvK) zich kritischer uitlaten over het huidige kabinet? Sommige christenen vinden van wel. Maar RvK-secretaris Coen Wessel is terughoudend. ‘We moeten onszelf niet overschreeuwen.’

interview door Jasmijn Huisman – Trouw – 15 september 2024

Prinsjesdag staat voor de deur en dat betekent niet alleen voor politici op het Binnenhof een volle agenda. Ook Coen Wessel, secretaris van het interkerkelijke overlegorgaan de Raad van Kerken, heeft het druk. Op de vrijdagochtend voor Prinsjesdag schuift hij aan in het Haagse café Dudok, op steenworp afstand van het politieke hart van Nederland.

Hij komt net van het Prinsjesdagontbijt in de Nieuwe Kerk. Daar gingen christelijke partijen met elkaar in gesprek over hun rol. Kunnen de kerken in tijden van secularisatie het verbindende verhaal vertellen? Het antwoord is nog niet zo makkelijk, in de eerste plaats omdat kerken onderling van mening verschillen.

Er gaan stemmen op die vinden dat kerken zich duidelijker moeten uitspreken tegen ‘extreemrechts’. ‘Evangelie en extreemrechts gaan niet samen’, zo luidt de verklaring van Micha Nederland. Micha Nederland vormt een netwerk van meer dan twintig christelijke organisaties, waaronder het Leger des Heils, de EO en Kerk in Actie.

De vraag is wat de Raad van Kerken met dit geluid doet en hoe ze dit wegen. Een kwart van de christenen stemde immers PVV.

Bezinning

De afgelopen zomer heeft Wessel niet stilgezeten. Hij vroeg hoogleraren en predikanten een reflecterend essay te schrijven over het kabinet. Wat zegt het kabinet over de huidige cultuur van Nederland, luidde de vraag. Er rolden elf essays uit, alle bijdragen worden gepubliceerd op de website van de Raad van Kerken. Wessel hoopt er een ‘bezinningsproces’ mee op gang te brengen binnen de kerken: “Ik hoop dat voorgangers en gemeenteleden erover in gesprek gaan. En dat we ons beraden op de onderwerpen waar we verstand van hebben.

“Ik denk dat we als kerken pal voor de godsdienstvrijheid moeten gaan staan, ook voor de godsdienstvrijheid van moslims. Het kabinet zegt dat ze de rechtsregels handhaven, maar er zit een partij in het kabinet die discriminerende maatregelen tegenover moslims in het partijprogramma heeft staan. Daar zijn we alert op.” Ook een thema als klimaatverandering vraagt om stellingname, benadrukt hij.

‘Bescheiden stem’

Maar over het algemeen is hij vooral van mening dat de kerk ‘een bescheiden stem’ vormt. “We zijn klein, we moeten niet de illusie hebben dat we extreem veel invloed hebben. Die tijd is voorbij”, concludeert hij nuchter.

Zich geheel uitspreken tegen radicaal-rechts, zoals bisschoppen in Duitsland eerder deden tegen de AfD, ziet hij niet zitten. “Als je je zo stellig uitlaat, sla je het gesprek dood”, legt Wessel uit. Bovendien heerst er in Nederland nog altijd een ‘kater’ binnen de kerken als het gaat om al te politieke discussies, zegt hij.

“In de jaren tachtig werden er binnen de kerken hevige gesprekken gevoerd over kruisraketten”, aldus de secretaris. “De vraag was hoe Nederland zich moest verhouden tegenover de Sovjet-Unie: bewapenen of niet? Sommige stromingen vonden van wel, andere stimuleerden het pacifistische geluid. Die discussie politiseerde en verscheurde een aantal gemeentes.” Mensen liepen boos de kerk uit. Er groeide een besef dat kerken zich ‘maar niet te veel moeten bemoeien’ met de politiek.

Nieuwe focus

Parallel daaraan moesten kerken flink bezuinigen. De focus keerde zich weer naar binnen toe, ze moesten het hoofd boven water zien te houden. “Die bezuinigingsperiode heeft er ook voor gezorgd dat de Raad van Kerken steeds kleiner werd. We zitten nu op 1,6 betaalde functies binnen de raad, waarvan ik er 0,8 ben.”

Ook was er de teleurstelling in de ‘oecumenische droom’. De Raad van Kerken werd in 1968 opgericht in Nederland. In die tijd heerste er een sfeer van vernieuwing, herinnert Wessel zich. De hoop was dat alle kerken ooit samen één zouden zijn. Ondanks de verschillen in interpretatie – over bijvoorbeeld de vraag of priesters mogen trouwen of niet. “Ik denk dat dat stiekem een links-liberale droom was. Het idee: we worden allemaal wat progressiever, we zijn allemaal mensen van goede wil.”

Niet overschreeuwen

“Laatst was ik bij… oh, dit emotioneert me.” Stilte. “Ik was bij een kleine, doopsgezinde kerk in Haarlem. Ik probeer namelijk iedere zondag een andere kerk te bezoeken. Aan het eind van deze dienst stapte een 90-jarige man naar voren, emeritus predikant.” De man vertelde over de lange geschiedenis van de Mennonieten (doopsgezinden), die onder andere langs Duitsland, Nederland, Polen en Amerika voert.

“Ik realiseerde me dat al die kleine kerken in Nederland onderdeel zijn van een eigen wereldkerk, een eigen geschiedenis.” Het stemt hem bescheiden. “Moderniteit is het verhaal van eenheid, maar we moeten ook met pluraliteit omgaan binnen de kerk. Daarom denk ik dat we ons als Raad van Kerken politiek gezien moeten focussen op de punten die ik noemde. En onszelf niet moeten overschreeuwen.”