Christelijke partijen zouden barmhartigheid moeten voorstaan, niet meegaan in de ophitserij tegen vluchtelingen, stellen Marjella Bronkhorst, Manuel Voordewind en Karine Godthelp van De Linkse Kerk.

in: Trouw – 18 mei 2026

Terwijl beelden van protesten tegen asielzoekerscentra het nieuws domineren, blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws dat de meeste Nederlanders nog altijd vóór opvang van vluchtelingen zijn. Ook de spreidingswet kan rekenen op steun van een meerderheid. Dat is opvallend in een politiek klimaat waarin partijen elkaar proberen te overtreffen met almaar strenger asielbeleid, alsof medemenselijkheid een electorale zwakte is geworden.

Daarom is het des te schokkender dat de ChristenUnie haar koers op asielbeleid wijzigt en strengere maatregelen alsnog wil steunen. En dat nota bene aankondigt in De Telegraaf, een krant die al jaren grossiert in ophitsende taal over migratie en vluchtelingen, en waarin de onderbuik geregeld gevaarlijk bruin borrelt.

Dat het CDA al een tijd een flinke ruk naar rechts maakt op het asieldossier is geen verrassing meer. Ook de SGP bevindt zich al tijden ruim aan de rechterkant van het politieke spectrum op dit thema. Nu gaat ook de ChristenUnie definitief mee op deze rechtse golf.

Dit is een opvallende draai weg van waarden die de ChristenUnie eerder nadrukkelijk verdedigde. Waarden die nog luid klinken in haar achterban en Eerste Kamerfractie. De ChristenUnie is nu bereid ‘terugkeerfrustreerders’ strafbaar te stellen: mensen die volgens de partij hun terugkeer belemmeren en ‘keer op keer de wet ontduiken’. Zij benadrukt dat het niet gaat om strafbaarstelling van ‘eenieder’. Echter, in de praktijk betekent het dat mensen zonder papieren strafrechtelijk vervolgd kunnen worden vanwege hun verblijfsstatus. In de kern komt het neer op het illegaal verklaren van een mens en daar een straf op zetten. Het systeem is stuk omdat politici dat hebben laten gebeuren. Nu worden mensen het probleem verklaard.

Menselijke waardigheid centraal

Van christelijke politiek mag verwacht worden dat zij menselijke waardigheid centraal stelt, óók wanneer het gaat om mensen zonder papieren. Mensen die vaak al jarenlang in onzekerheid leven, raken zo verder gemarginaliseerd en ontmenselijkt. En daarmee voltrekt zich iets dat groter is dan een politieke koerswijziging: christelijke politiek dreigt haar christelijke kern te verliezen.

Wat blijft er over van christelijke politiek als de vreemdeling verwordt tot probleem dat opgelost moet worden? Het christendom kent geen angst voor de ander, maar staat voor radicale naastenliefde. De bijbelse boodschap is glashelder: de vreemdeling verdient bescherming, geen verdachtmaking. Die overtuiging leeft breed in Nederlandse kerken: de recente uitspraken van bisschop De Korte en scriba van de PKN Van Ekris rondom de strafbaarstelling van illegaliteit zijn duidelijke voorbeelden.

Het wringt dat partijen die zich expliciet op christelijke waarden beroepen aansluiten bij een politiek van afschrikking, beperking en wantrouwen. Alsof barmhartigheid alleen nog mag bestaan zolang peilingen het toelaten.

Waarden als menselijke waardigheid, solidariteit, eerlijke verdeling en bescherming van kwetsbaren worden op dit dossier momenteel beter in de praktijk gebracht aan de linkerkant van het politieke spectrum dan door christelijke partijen. Omdat juist op links nog de overtuiging klinkt dat ieder mens telt, ook als die mens arm, vreemd of gevlucht is. Dwars tegen de huidige tijdgeest in. Is dat niet christelijker dan meebewegen met de tijdgeest?

Weerloze waarden

Alles van waarde is weerloos, schreef Lucebert. Wij zouden eraan willen toevoegen: ook waarden zijn weerloos. Christelijke waarden mogen niet verweesd raken van de christelijke politiek. Als christelijke partijen hun bestaansrecht willen bestendigen, mogen zij waarden als barmhartigheid, gerechtigheid en menselijke waardigheid niet te grabbel gooien.

Juist nu onze democratische rechtsorde onder druk staat en geweld en intimidatie rond asielopvang toenemen, moeten christelijke partijen pal staan voor menselijke waardigheid en de rechtsstaat. Wie nu buigt voor de hardste stemmen, legitimeert een politieke cultuur waarin intimidatie de norm wordt.

– – –

www.trouw.nl/opinie/opinie-ook-de-christenunie-gaat-nu-mee-op-de-rechtse-golf

= = =

Ook al is de wet met asielnoodmaatregelen afgewezen, theologen Kasper Jager, Erica Meijers, Peter-Ben Smit en Derk Stegeman maken zich zorgen over de wijze waarop menselijke waardigheid in dit proces is uitgehold.

door Kasper Jagers, Erica Meijers, Ben Smit en Derk Stegeman – Trouw – 21 april 2026

De Eerste Kamer stemde na veel politieke en maatschappelijke onrust tegen de ‘strengste asielwet ooit’. Het verloop van het debat baart ons echter grote zorgen. Waarschuwingen van vele deskundigen dat deze wetten niets oplossen, maar veel problemen verergeren, speelden nauwelijks een rol. De stemmen van asielzoekers en mensen zonder papieren zelf werden in de politiek nauwelijks gehoord. Het is vooral te ‘danken’ aan een politiek spel dat de wetten er niet kwamen.

Intussen heeft het wetsvoornemen al veel kwaad aangericht. Mensen zonder papieren voelen zich nog onveiliger; hun kwetsbaarheid is vergroot. Ondergetekenden, die het asielbeleid al jaren volgen en de situatie van mensen zonder papieren uit de praktijk kennen, maken zich grote zorgen over de wijze waarop menselijke waardigheid in onze samenleving wordt uitgehold. Steeds sterker vragen wij ons af of we het overheidsbeleid ten opzichte van vluchtelingen en ongedocumenteerde migranten nog kunnen gehoorzamen.

Angst zaaien lijkt de enige bedoeling

De paus haalde vorige week uit naar een economisch en politiek systeem dat tirannen voortbrengt, die het heilige vertrappen. Dat heilige is wat ons betreft niet de religie zelf, maar betreft de meest kwetsbaren onder ons. In hoe wij met hen omgaan staat de menselijkheid van allen op het spel (Mattheüs 25).

Als christenen leven wij graag binnen de grenzen van onze democratie, inclusief het gelijkheidsbeginsel en het discriminatieverbod. Wij zijn er niet op uit die rechten te ondermijnen, integendeel, we hopen ze te versterken. Wij onderschrijven de open brief van bisschop Gerard de Korte en Kees van Ekris, scriba van de Protestantse Kerk in Nederland, aan de Eerste Kamer. Daarin staat dat de onvervreemdbare menselijke waardigheid een belangrijke pijler van onze democratie is. Wij willen dergelijke fundamentele en principiële waarden hooghouden en beschermen, ook in een samenleving waarin politieke leiders hier weinig om lijken te geven.

Het migratie- en asielbeleid van de laatste jaren zaait vooral angst en dat lijkt ook de bedoeling, aangezien dat het enige effect is. Daarbij worden kinderen het hardst geraakt: zij hebben niet gekozen voor de positie waarin zij verkeren. Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer stelde dat het huidige beleid kinderrechten schendt en rapporten van onder andere Erik Scherder onderbouwden dat kinderen in deze situatie beschadigd worden.

Overheid komt beloften niet na

Net als de minister nu, zei ook toenmalig staatssecretaris Mark Harbers in 2019 een versnelling van de procedures toe, waardoor hier gewortelde kinderen niet meer uitgezet zouden worden. Maar inmiddels zijn er opnieuw zo’n vierhonderd kinderen die hier langer dan vijf jaar wonen en in het ongewisse verkeren over hun toekomst. Het kerkasiel in Kampen, dat al ruim 500 dagen gaande is, wijst op hun situatie. Het staat niet op tegen de overheid, maar herinnert de overheid aan eerder gedane beloften, haar zorgplicht en verantwoordelijkheid voor behoorlijk bestuur.

De formele rechtmatigheid van besluiten, waarmee de minister vooralsnog weigert iets aan deze situatie te doen, doet niets af aan de onrechtvaardigheid ervan. Het (voorgenomen) beleid van het vorige en huidige kabinet maakt deze situatie erger en lost niets op.

Een samenleving die politici voortbrengt die zich laten meeslepen door rechts-populistische politiek, die niet meer luisteren naar wie van nabij een situatie kent, en die de opgedragen zorg voor de kwetsbaarsten in de samenleving (in het CDA ging dat vroeger om sterkste schouders en zwaarste lasten) raakt ons recht in het hart van ons geloof. Wij betreuren ten diepste de wijze waarop onze politieke leiders omgaan met vluchtelingen en ongedocumenteerde migranten.

In navolging van het bijbelse gebod om God en onze naasten lief te hebben, zullen we ons blijven inzetten voor behoud van de waardigheid van mensen zonder papieren, wat de gevolgen ook zullen zijn. Ook wanneer dit burgerlijke ongehoorzaamheid van ons vraagt.

– – –

Kasper Jager, predikant kerkasiel in de Open Hof in Kampen.

Erica Meijers, hoofddocent diaconaat aan de Protestantse Theologische Universiteit.

Peter-Ben Smit, hoogleraar contextuele Bijbelinterpretatie aan de VU en bijzonder hoogleraar Oudkatholieke kerkstructuur aan het Oudkatholiek Seminarie.

Derk Stegeman, voorzitter werkgroep vluchtelingen Raad van Kerken Nederland en directeur van STEK Den Haag.

– – –

www.trouw.nl/opinie/theologen-in-de-behandeling-van-de-asienoodwet-is-het-heilige-vertrapt

= = =

Ons land lijkt alleen maar meer verdeeld te raken, terwijl we juist in gesprek moeten blijven met elkaar. Zodat er ruimte is voor zowel de mens die vlucht, als de Nederlander die – door een falend systeem – bang is voor de toekomst.

door Sara Khosdelazad – Volkskrant – 5 mei 2026

De beelden van anti-azcdemonstraties zijn pijnlijk om naar te kijken. Niet omdat mensen geen zorgen mogen hebben over hun dorp, wijk of stad. Niet omdat iedere vraag over draagkracht meteen verdacht is. Maar omdat tussen die zorgen steeds vaker iets anders omhoogkomt: racistische leuzen, ontmenselijkende taal, een woede die zich niet richt op mensen met macht, maar op mensen die hier aankomen met niets.

Dan denk ik: hoe zijn we hier beland?

Veel woede komt ergens vandaan. Mensen zien dat een leegstaand gebouw binnen korte tijd kan worden ingericht als noodopvang, terwijl hun zoon van 29 nog op zijn oude slaapkamer woont. Ze zien dat er ineens bedden, beveiliging en begeleiding komen, terwijl hun moeder maanden wacht op passende zorg. Ze horen dat hun gemeente iets moet opvangen, terwijl zij zelf het gevoel hebben dat er al jaren niets wordt opgelost.

Loosdrecht

Dat gevoel moet serieus worden genomen. Maar juist daarom is het zo schrijnend wanneer het zich keert tegen mensen die het niet hebben veroorzaakt.

Niet tegen de politieke keuzes waardoor er jarenlang te weinig betaalbare woningen werden gebouwd. Niet tegen een overheid die de opvang telkens laat vastlopen tot Ter Apel weer op televisie verscheen. Niet tegen de bestuurders die een dorp pas uitleg geven wanneer de hekken al bijna worden geplaatst, zoals bewoners in Loosdrecht aangaven. Maar tegen degene die veiligheid zocht in een land met een falend systeem.

Naar de vader uit Syrië. Naar de moeder uit Eritrea. Naar het kind dat in Ter Apel al leert dat een veilig land niet altijd begint met rust, maar soms met een overvol aanmeldcentrum, een veldbed en opnieuw wachten op de plek waar je morgen heen moet.

Bewijsstuk

‘De vluchteling’ wordt niet meer gezien als een mens die bescherming zoekt, maar als bewijsstuk in een binnenlandse afrekening. Een lichaam waarop Nederland zijn eigen falen projecteert. Alsof hij de wachttijd voor een sociale huurwoning heeft bedacht. Alsof zij de zorg heeft kapotbezuinigd. Alsof dat kind verantwoordelijk is voor een land waarin zelfs de mensen die hier geboren zijn zich steeds minder zeker voelen van een toekomst.

Dat is misschien wel het wrange van deze tijd: dat mensen die zelf ervaren hoe het is om klem te zitten, worden verleid om boos te worden op iemand die nog klemmer zit.

Die verschuiving gebeurt niet vanzelf. Een woningtekort heeft geen voordeur. Een wachtlijst in de zorg heeft geen gezicht. Maar een azc heeft een hek, een gebouw, een adres. Daar kun je langsfietsen. Daar kun je naar wijzen. Daar kan machteloosheid naartoe. En precies daar wordt politiek van gemaakt.

Al jaren wordt migratie neergezet als de sleutel tot bijna alles wat hier misgaat. Geen huis? Asielzoekers. Geen geld? Asielzoekers. Onveilig gevoel? Asielzoekers.

Migratie verbinden aan zorgen

Dat verhaal werkt omdat het aansluit bij iets wat mensen al voelen. Het Sociaal en Cultureel Planbureau laat zien dat veel Nederlanders migratie verbinden aan zorgen over woningen, veiligheid en nationale identiteit. En ja, in een wijk waar mensen al jaren wachten, kan het wrang voelen wanneer een statushouder uiteindelijk een woning krijgt. Volgens het CBS ging in 2023 bijna 8 procent van de vrijgekomen corporatiewoningen naar huishoudens met een statushouder.

Maar de woningcrisis is niet ontstaan doordat mensen op de vlucht soms ook een huis nodig hebben. Nederland kampt met een tekort van ongeveer 396 duizend woningen. Dat tekort groeide door jaren te weinig bouwen, te weinig betaalbare woningen, vastgelopen procedures en een overheid die de regie op wonen te lang liet versplinteren. Dat is de echte wond: niet dat iemand die gevlucht is na lang wachten een sleutel krijgt, maar dat zoveel anderen nauwelijks nog kunnen geloven dat zij er ooit een krijgen.

Gesprek vergiftigd

Toch blijft vooral het andere verhaal hangen. Omdat woede geen volledig kloppende analyse nodig heeft. Alleen een richting. Zo raakt het gesprek vergiftigd. Echte zorgen worden een schuilplaats voor racistische taal, en racistische taal maakt het vervolgens bijna onmogelijk om die echte zorgen nog te horen. Dat is de schade die steeds opnieuw wordt aangericht: mensen die zich verlaten voelen, worden niet geholpen. Mensen die bescherming zoeken, worden verdacht gemaakt. En de macht die dit had moeten oplossen, blijft te vaak buiten beeld.

Hetzelfde gebeurt met veiligheid. Natuurlijk moeten vrouwen en meisjes veilig over straat kunnen. Natuurlijk moet overlast worden aangepakt. Maar het gemak waarmee jonge mannen uit azc’s als collectief gevaar worden neergezet, maakt van vrouwenangst opnieuw een politiek instrument.

Alsof de dreiging voor vrouwen vooral van buiten komt, terwijl zij in Nederland zo vaak dichtbij begint: in huizen waar niemand naar binnen kijkt, in relaties die van buiten normaal lijken, in groepsapps, studentenverenigingen, kantoren, nachten uit. De zin ‘daar moet een piemel in’ is niet bedacht in een azc. Die kwam uit een Nederlandse mond, in een Nederlandse nacht, omringd door Nederlandse stilte.

Wie vrouwenveiligheid alleen ontdekt wanneer die tegen vluchtelingen kan worden gebruikt, verdedigt geen vrouwen. Die gebruikt hen.

Dat is de lijn die steeds terugkomt. Woningnood, onveiligheid, overbelaste zorg: het zijn echte problemen. Maar zodra ze allemaal één gezicht krijgen, wordt niet het probleem kleiner, alleen de menselijkheid.

Uitgestelde verantwoordelijkheid

Dus nee. Nederland is niet ‘vol’ door vluchtelingen. Nederland is vol geraakt met uitgestelde verantwoordelijkheid.

Mensen mogen protesteren tegen een systeem dat hen in de steek laat. Sterker nog, ze zouden dat veel vaker moeten doen. Maar zij vergissen zich tragisch wanneer zij denken dat de vluchteling dat systeem is.

Zo wordt iemand die hier bescherming zocht niet alleen opgevangen in ons falen, maar er ook nog verantwoordelijk voor gemaakt.

– – –

www.volkskrant.nl/columns-opinie/nederland-is-niet-vol-door-vluchtelingen-maar-door-uitgestelde-verantwoordelijkheid

= = =

Door migranten aan te wijzen als oorzaak van het tekort aan water, stroom en huizen leidt Ephimenco af van de echte problemen, stelt lezer Brendan Thesingh.

door Brendan Thesingh, lezer te Zaandam – Trouw – 4 mei 2026

In zijn recente column presenteert Sylvain Ephimenco een narratief dat pijnlijk voorspelbaar is: de suggestie dat de tekorten aan water, stroom en woningen in Nederland het gevolg zijn van bevolkingsgroei door migratie (Trouw, 2 mei). Hij noemt migratie de ‘olifant in de kamer’. In werkelijkheid is de olifant in de kamer de decennialange politieke onwil om de industrie aan te pakken en een visieloos neoliberaal beleid dat vitale infrastructuur heeft laten verrotten. Het koppelen van deze crises aan migratie is niet alleen een xenofobe reflex, het is bovenal intellectueel lui en feitelijk onjuist.

Ephimenco begint zijn betoog bij de watervoorziening en haalt de 129 liter per dag aan die een Nederlander gemiddeld verbruikt. Het duiden van watertekort als een probleem van ‘dorstige monden’ getuigt van een fundamenteel onbegrip van de waterketen. Terwijl de burger wordt aangemoedigd korter te douchen, verbruikt de industrie in Nederland astronomische hoeveelheden drinkwater en grondwater voor processen waarbij koeling en productie voorrang krijgen boven menselijke behoeften.

De industrie betaalt bovendien vaak slechts een fractie van wat de consument betaalt voor drinkwater. Het echte gevaar voor onze drinkwatervoorziening is niet de consumptie door nieuwkomers, maar de structurele vervuiling door grootverbruikers. Lozingen van pfas, medicijnresten en landbouwgif maken de zuivering van drinkwater steeds complexer en duurder. Migratie heeft nul invloed op de chemische belasting van onze bodem door multinationals, maar door de focus op demografie te leggen, ontslaat Ephimenco de werkelijke vervuilers van hun verantwoordelijkheid.

Wanbeleid als brandstof

Het stroomnet zit ‘op slot’, aldus de column. Maar de suggestie dat dit komt door de individuele burger is lachwekkend. Het stroomnet kraakt onder de explosieve groei van datacenters en de ongecontroleerde elektrificatie van industriële zones die jarenlang voorrang kregen boven de verzwaring van de publieke infrastructuur. Netbeheerders hebben de energietransitie niet gemist door te veel immigranten, maar door een gebrek aan centrale regie en investeringsdrang vanuit de overheid ten gunste van verouderde industrie.

Hetzelfde geldt voor de woningnood. Ephimenco hanteert de cijfers van het CBS alsof woningen natuurverschijnselen zijn die simpelweg opraken. De woningcrisis is een directe consequentie van politieke keuzes: het afschaffen van het ministerie van Volkshuisvesting, de introductie van de verhuurderheffing (die woningcorporaties miljarden kostte) en het openzetten van de markt voor buitenlandse vastgoedbeleggers. Door de schuld bij migratie te leggen, wordt een aanbodcrisis, veroorzaakt door politiek beleid dat particulier vastgoed bevoordeelt, verhuld als een vraagcrisis veroorzaakt door ‘de ander’.

Zondebok

Het is ‘dom’ om te veronderstellen dat een stop op migratie de genoemde problemen zou oplossen. Zelfs als er vandaag een muur om Nederland zou worden gebouwd, blijft de industrie water vervuilen, blijft het energienet verouderd en blijft de woningmarkt een speeltuin voor speculanten. Bovendien is de ironie groot: juist voor de bouw van nieuwe huizen en het verzwaren van het stroomnet zijn handen nodig die we in een vergrijzende samenleving vaak uit het buitenland moeten halen.

Het is een klassieke tactiek om xenofobie te verpakken als ‘nuchtere analyse’. Door te stellen dat de bevolkingstoename ‘volledig op het conto van migratie’ komt en dit te koppelen aan het feit dat er straks geen water meer uit de kraan komt, creëert Ephimenco een existentieel angstbeeld. Hij suggereert een direct causaal verband tussen de aanwezigheid van migranten en het uitvallen van basisvoorzieningen voor de ‘autochtone’ burger.

De analyse van Ephimenco is niet dapper omdat hij een taboe doorbreekt; zij is laf omdat zij de macht ontziet. Het is veel makkelijker om naar de grens te wijzen dan naar de directiekamers van vervuilende industrieën of de ministeries waar infrastructuur jarenlang is genegeerd. Een samenleving die haar problemen op migranten projecteert, verblindt zichzelf voor de werkelijke oplossingen. We hebben geen tekort aan water, stroom of huizen door migratie; we hebben een tekort aan visie, lef en rechtvaardige verdeling. Ephimenco’s column is niets meer dan de intellectuele capitulatie van een columnist die weigert naar de bron van het lek te kijken.

– – –

www.trouw.nl/opinie/lezer-brendan-thesingh-ephimenco-migratie-is-niet-de-olifant-in-de-kamer

= = =

lezersbrieven – Trouw – 5 mei 2026

Grip op migratie

Terecht kaart Ephimenco de jaar in jaar uit veel te hoge immigratie aan (Trouw, 2 mei). De centrale aanbeveling van de Staatscommissie Demografie om te sturen op een migratiesaldo in de orde van 50.000 per jaar lijkt totaal ondergesneeuwd. Dit vraagt om een jaarlijks Kamerdebat, zodat we op basis van nuchtere cijfers over immigratie én emigratie beleid kunnen gaan maken dat wel werkt. En dan niet alleen op asiel: volgens het CBS betreffen asiel- en nareizigers samen al jaren slechts zo’n 13 procent van alle immigranten, dus wordt het hoog tijd dat we eens het debat over die overige 87 procent gaan voeren. En nee, Ephimenco, niet om het tekort aan water, stroom en huizen weer eens vooral in de schoenen van vluchtelingen te schuiven.

Ruurd Schoonhoven, Oegstgeest

Monsieur Ephimenco

Ik moest de column van Ephimenco twee keer lezen, maar het stond er echt! Het tekort aan drinkwater, stroom én woningen is allemaa terug te voeren op één simpele oorzaak: de migranten die er sinds 2021 bijkwamen in ons (inderdaad véél te volle) land! Falend landbouw-, klimaat- en natuurbeleid ten spijt, het is de schuld van migranten.

Deze stuitende redenering staat daags vóór Dodenherdenking pontificaal in deze kwaliteitskrant. Heeft Ephimenco dan echt niet begrepen hoe fascisme een samenleving kan binnensluipen? 86 jaar geleden waren het de Joden die de schuld kregen van toenmalige problemen. Nederland kneep een oogje toe bij de demonisering van deze bevolkingsgroep. En nu komt deze columnist met dit niet-kloppende betoog. Komt het omdat het CBS wordt aangehaald, dat de redactie afgelopen vrijdag heeft zitten slapen?

Tekenen van een nieuwe vorm van Kristallnacht zijn er al: extreem-rechtse Defend-groepen uit Frankrijk en Duitsland komen hier om azc’s en gemeentehuizen te molesteren. Deze meneer draagt met zijn ‘mening’ bij aan de normalisering van het kwaad; namelijk dat de migranten de oorzaak zijn van onzer meest urgente problemen. Nooit meer is NU, monsieur Ephimenco!

Els Walburg, Rijswijk

= = =

Water, stroom, huizen: drie tekorten met dezelfde oorzaak

column door Sylvain Ephimenco – Trouw – 1 mei 2026

Het was even schrikken deze week met de melding van de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur: het is mogelijk dat je in de toekomst de waterkraan openzet en er alleen maar lucht uitkomt. Alarmisme ten top? De vraag naar drinkwater is in Nederland enorm gestegen door economische groei, klimaatverandering en de bevolkingsgroei.

Per dag gebruikte de Nederlander in 2021 al niet minder dan 129 liter. Op Biocompact.nl lees ik in verband met de drinkwaterproblematiek dat tussen 2000 en 2024 de Nederlandse bevolking met 1,8 miljoen dorstige monden is gegroeid.

Een eventueel tekort aan water is vervelend maar een tekort aan elektriciteit is nu al een feit. Burgemeester Sharon Dijksma van Utrecht meldde eerder dat burgers en bedrijven in een deel van de provincie Utrecht geen nieuwe stroomaansluiting kunnen krijgen. De Rijksoverheid heeft besloten dat per 1 juli het stroomnet op slot gaat. Nieuwe aanvragen belanden op een wachtlijst.

Huizentekort

Was het maar alleen in de provincie Utrecht. Maar ook elders in Nederland dreigt het probleem. “Uiteindelijk hebben alle gemeenten hiermee te dealen”, zegt onderzoeker Martijn Gerritsen tegen de NOS. In Flevoland en Gelderland, zoals in Utrecht, worden de problemen vooral veroorzaakt door particulier elektriciteitsgebruik. Volgens de site BusinessWise is Utrecht ‘een waarschuwing voor de rest van Nederland’.

De Utrechtse burgemeester Dijksma zit met een ander probleem door het stroomtekort: Utrecht heeft de grootste woningbouwlocatie van Nederland. Ze noemt de woningnood ‘de grootste echte crisis van deze tijd’.

En hier hebben we het derde Nederlandse tekort: na water en stroom, nu huizen. Het woningtekort in Nederland is in 2025 gestegen tot 396.000 woningen, wat ongeveer 4,8 procent ten opzichte van de totale woningvoorraad betekent (cijfers CBS). Dit terwijl een totale behoefte is van 900.000 nieuwe woningen (!) tot 2030. De consequenties zijn bekend: moeite om een betaalbare woning te vinden of lange wachtlijsten voor sociale woningen (5 tot 10 jaar en meer).

De olifant in de kamer

Laat ik het cynisch chargeren: in 2030 vind je in Nederland geen nieuw huis dat toch geen licht en water kan krijgen. Wat die drie T’s (tekort) met elkaar linkt is de bevolkingstoename: Nederland heeft al, na Malta, de hoogste bevolkingsdichtheid (ongeveer 500 inwoners per vierkante kilometer). En nu moet ik, risico’s niet schuwend, de olifant in de kamer aanspreken.

De bevolkingstoename in Nederland is de laatste jaren volledig op het conto van migratie te schrijven. Sinds 2021 tot vorig jaar is door netto saldo (immigratie min emigratie) de bevolking met 669.000 mensen gegroeid (cijfers CBS). Dit is in vijf jaar de grootte van een stad als Rotterdam (673.000 inwoners) of zes keer Delft (110.000 inwoners). Overigens zijn de totale aanvragen voor asiel maar een derde van dit totaal voor dezelfde periode.

Ik ken natuurlijk en verafschuw de gewelddadige incidenten rond asiellocaties zoals in Loosdrecht. Maar ik weiger ook een karikatuur te maken van de zorgen die bij een deel van de bevolking leven. Niet alle bezorgde burgers over de drie tekorten in relatie met de bevolkingstoename zijn ‘extreemrechtse racisten’.

Volgens een opinieonderzoek van Maurice de Hond vorige week vindt 75 procent van de geënquêteerden dat ‘instroom asielzoekers fors moet worden beperkt’. Zou de Nederlandse bevolking voor driekwart uit fascisten bestaan?

– – –

www.trouw.nl/opinie/water-stroom-huizen-drie-tekorten-met-dezelfde-oorzaak

= = =

Terwijl een deel van de christenen radicaal-rechts gedachtegoed omarmt, veroordelen kerken het voor het eerst samen én stevig. ‘Er was een sterk gevoel: we moeten iets.’

door Rianne Oosterom – Trouw – 30 april 2026

Kerken in Nederland spreken zich voor het eerst gezamenlijk uit tegen radicaal-rechts gedachtegoed. Zij noemen het onomwonden ‘een bedreiging voor het christelijk geloof’. Radicaal-rechts bedreigt volgens hen democratie en rechtsstaat, minderheidsgroepen en kwetsbaren. ‘Het is racistisch, antisemitisch en verheerlijkt masculiniteit.’

Dat staat in een beleidsstuk dat de Raad van Kerken binnenkort publiceert. Bij dit verband zijn negentien kerkgenootschappen aangesloten, van de katholieke kerk tot de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) tot kleinere kerkverbanden als de Orthodoxe Kerk en de Nederlandse Gereformeerde Kerken. Gezamenlijk hebben zij zeker vijf miljoen leden.

Kerken willen niet langer zwijgen nu het christendom in het publieke debat volop wordt ingezet voor doelen ‘die weinig met het geloof te maken hebben’. Als voorbeelden noemen zij anti-islamgeluiden of nationalisme dat mensen uitsluit. ‘Als kerken niet spreken en niet ook onderscheidend spreken, dekken kerken onrecht toe en misverstaan ze hun roeping.’

Twee jaar geleden verklaarden zo’n zevenhonderd predikanten al dat christendom en extreemrechts niet samengaan, als reactie op het succes van de PVV. Een gezamenlijk publiek spreken van de kerken bleef toen uit, wat tot kritiek van gelovigen leidde. Waar de kerken zich de afgelopen jaren wel duidelijk uitspraken over het vluchtelingenbeleid, bleek radicaal-rechts een lastiger terrein.

“Het had zeker eerder gekund”, zegt Coen Wessel, secretaris van de Raad van Kerken. “Maar we zijn met elkaar als kerken een zorgvuldig proces ingegaan. We hebben breed gestudeerd en samen nagedacht. In de afgelopen twee jaar hebben we ons niet eerder gezamenlijk zo uitgesproken, dat maakt dit bijzonder. Er was een sterk gevoel: we moeten iets.”

‘Er was eensgezindheid’

De kern van het beleidsdocument wordt door iedereen gedeeld, maar dat betekent niet dat ieder kerkgenootschap ook achter iedere komma en bijzin staat, zegt Wessel, ter nuance. De kerkgenootschappen zijn heel verschillend: behoudend en vrijzinnig zijn in de raad vertegenwoordigd. “Maar normaal worden in het plenaire overleg de scherpe randjes van beleidsdocumenten afgehaald. Dat was nu absoluut niet het geval. Er was eensgezindheid.”

Tegelijk willen de kerken gelovigen op wie dit gedachtegoed aantrekkingskracht uitoefent, niet van zich vervreemden. Twee jaar geleden berekende het Nederlands Dagblad dat bijna een kwart van de christenen op de PVV had gestemd. Recentere berekeningen zijn er niet. Wessel: “Wij roepen de kerken op met hen in gesprek te gaan over de grote veranderingen in onze samenleving”.

Centraal in dit gesprek moet volgens de kerken het navolgen van Jezus staan, gevat in het begrip discipelschap. ‘Discipelschap is nooit vrijblijvend’, zo is te lezen in de verklaring. ‘Het vraagt om zelfonderzoek, om het onder ogen zien van angst, boosheid en ressentiment, en om de bereidheid deze niet te laten uitgroeien tot uitsluiting of ontmenselijking van anderen.’

Tucht bij radicaalrechts

Als kerkleden of -leiders verbonden zijn met politieke organisaties die met het christendom strijdige overtuigingen hebben, moet dat leiden ‘tot gesprek en kritisch bevragen’. Namen van partijen wil Wessel niet noemen. “Het gaat om het gedachtegoed dat zij aanhangen.”

In sommige gevallen kunnen maatregelen gepast zijn, bijvoorbeeld als een gemeentelid zich racistisch blijft uitlaten. Dit betekent dat radicaal-rechts denken tot een vorm van kerkelijke tucht kan leiden, maar hoe: dat is aan kerken zelf. Een mogelijke maatregel die zij kunnen nemen is het ontzeggen van de toegang tot het avondmaal, een belangrijke viering voor gelovigen.

Nieuwe leden, bijvoorbeeld conservatieve Gen Z-jongeren, moeten volgens de kerken goed onderwezen worden in het geloof voordat zij gedoopt worden. Zo kunnen ‘misvattingen als zou de kerk een plek zijn van mannelijke of raciale superioriteit’ worden opgehelderd. Wessel: “Het gaat er uiteindelijk om dat de kerk voor iedereen een veilige plek is”.

– – –

www.trouw.nl/religie-filosofie/kerken-spreken-zich-uit-radicaal-rechts-bedreigt-christendom

= = =

Kerken schudden hun politieke schuchterheid af

Politiek, het is een mijnenveld waarin kerken zich meestal aarzelend bewegen. Waait er met de stevige stellingname van de kerken tegen radicaal-rechts een nieuwe wind?

door Rianne Oosterom – Trouw – 30 april 2026

‘Als kerken niet onderscheidend spreken, dekken zij onrecht toe en misverstaan ze hun roeping.’ Het is een kort maar veelzeggend zinnetje in het beleidsdocument waarin de Raad van Kerken zich voor het eerst uitspreekt tegen radicaal-rechts gedachtegoed, waarover Trouw donderdag berichtte.

Onderscheidend spreken is kerktaal voor een eigen geluid laten horen over wat wel en niet van God is. Na jaren geworstel met extreemrechts (ook binnen de kerkmuren) wordt ‘het spreken van de kerk’ hier als een roeping neergezet.

Betekent dit zinnetje dat er een nieuwe wind door kerkelijk Nederland waait, dat er een grotere (zelfs heilige) noodzaak wordt gevoeld om zich uit te laten over politieke kwesties?

De verklaring tegen radicaalrechts houdt in ieder geval een flinke verschuiving in. Twee jaar geleden zei Coen Wessel, secretaris van de Raad van Kerken, nog dat het niet aan kerken is om zich hierover uit te spreken. “Als je je zo stellig uitlaat, sla je het gesprek dood”, zei hij in deze krant.

Aanhoudend racisme door kerkleden

Hoe anders is de houding van de Raad van Kerken nu. Die kreeg negentien heel verschillende kerkgenootschappen zover om samen een scherp beleidsdocument over de omgang met radicaal-rechts door kerken het land in te zenden. Inclusief opmerkingen over kerkelijke maatregelen bij bijvoorbeeld aanhoudend racisme door kerkleden.

In buurland Duitsland zijn de kerken (protestants en katholiek) al twee jaar heel duidelijk: christenen kunnen niet actief zijn in extreemrechtse partijen. Zij waarschuwden meerdere malen voor rechts-extremisme en gaven zelfs stemadvies: vooral géén AfD, de Duitse PVV. Zo ver gaan de Nederlandse kerken niet.

Dit document verschijnt pas nu de PVV niet meer in de regering zit. Het oprukkende christelijke nationalisme speelt waarschijnlijk mee in deze timing: in de Verenigde Staten wordt met de Bijbel in de hand oorlog en uitsluiting gerechtvaardigd. Daarmee groeit de noodzaak om een ander gezicht van het christendom te tonen.

Wel uitgesproken over asielbeleid

De verklaring tegen radicaal-rechts volgt bijna direct op het kerkelijk verzet tegen de strafbaarstelling van illegaliteit, waartegen de Eerste Kamer zich onlangs uitsprak. De katholieke en protestantse kerk zetten zich hier in een gezamenlijke brief tegen af.

Opkomen voor vluchtelingen doen de kerken al langer: in de bed-bad-brooddiscussie en in het kinderpardon speelden zij een belangrijke rol. Deze donderdag aan het eind van de middag luiden weer ruim 600 kerken door heel Nederland de kerkklokken (lees: de noodklok) voor een humaner asielbeleid.

Kerken hebben een lange geschiedenis als het gaat om publiek spreken over politiek, maar de stevigheid verschilde. De stellingname door de Gereformeerde Kerken in Nederland (nu onderdeel van de PKN) tegen de NSB in 1936 is wellicht het bekendste voorbeeld. Of het gezamenlijke protest van de kerken tegen de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog in het IKO (Interkerkelijk Overleg).

Stevige uitspraken

Nu oorlogen de wereld teisteren en het christendom wordt ingezet om geweld te rechtvaardigen (zowel in de VS als in Rusland), moeten kerken zich opnieuw positioneren. Welke rol past hen, waar mag het schuren? De paus, de leider van de katholieke kerk, nam het al op tegen Trump. Hun fittie werd ongekend genoemd.

Stevige uitspraken als de Duitse bisschoppen deden over de AfD, klinken niet vanuit de Nederlandse katholieke kerk op. Het woord blijft toch vooral aan de paus. Dus is het ook voor dit grootste kerkgenootschap een stap om zich achter het beleidsdocument over radicaal-rechts te scharen.

In de grootste protestantse kerk, de PKN, staat het ‘spreken van de kerk’ al twee jaar op de agenda van het kerkbestuur. Veelzeggend is de keuze voor Kees van Ekris als nieuwe voorman. Hij maakte voor de EO een podcast over Moderne profeten, zoals Martin Luther King of Etty Hillesum: mensen die zich durfden uit te spreken. Hij promoveerde in 2018 cum laude op profetische prediking.

‘Jullie zouden vurig moeten zijn’

In het magazine #Protestant zei hij indertijd dat christenen sensitiviteit moeten ontwikkelen voor wat broeit onder de oppervlakte in de samenleving. “Maar niet iedereen wil dat benoemd hebben. Ook in de kerk niet.”

Hij haalde de Duitse predikant Dietrich Bonhoeffer aan, die in de jaren dertig – toen de Duitse kerk nog optimistisch was over Hitler – zei: “Jullie zouden vurig moeten zijn, maar jullie zijn koud.” Daarover zei Van Ekris: “Zullen we samen die heilige onrust vasthouden?”

Zo komt er onder zijn leiding ook schot in het formuleren van een nieuwe plaatsbepaling over Israël-Gaza, waar kerkleden al lang om vragen. Heilige onrust, mogelijk wordt dat het nieuwe adagium van kerken ten tijde van christelijk nationalisme en oorlog. De verklaring tegen radicaal-rechts is een eerste voorzichtige stap.

– – –

www.trouw.nl/religie-filosofie/kerken-schudden-hun-politieke-schuchterheid-af

= = =

Door dichtbij mensen te staan, te luisteren en te verbinden willen wij, als lutherse diaconie, aanwezig zijn waar hoop, kwetsbaarheid en veerkracht zichtbaar worden. Levensverhalen komen niet vanzelf samen. Soms vinden mensen elkaar en ontstaan nieuwe verbindingen; soms schuren overtuigingen of botsen belangen en komt maatschappelijke inzet onder druk te staan. We nodigen je van harte uit voor het Diaconaal Pinkstercafé, op dinsdag 26 mei (de dag na Pinksteren), rond het thema Waar verhalen elkaar raken – of juist botsen

Martijn van Leerdam, predikant-directeur van de Pauluskerk in Rotterdam, vertelt vanuit zijn praktijk over wat het betekent om trouw te blijven aan je roeping, juist wanneer verhalen botsen; wanneer solidariteit weerstand oproept; wanneer hulp ter discussie wordt gesteld en publieke opinies scherp tegenover elkaar komen te staan.

Tijdens een inspirerende safari trekken we vervolgens langs initiatieven uit de stad, waar verhalen elkaar raken: mensen ontmoeten elkaar, nieuwe gemeenschappen ontstaan en verschillen krijgen de ruimte. Ontdek onder meer projecten rond inclusie, buurtverbinding, erfgoed en sociale presentie.

Er is muziek, ruimte voor gesprek en ontmoeting. We sluiten af met soep en hapjes. Iedereen is van harte welkom!

Waar: Maarten Luther Kerk, Dintelstraat 134 Amsterdam

Wanneer: Dinsdag 26 mei, 16:00 – 19:00 uur

Laat met een email naar info@diaconie.com even weten dat je komt!

Met vriendelijke groet,

Martin Teunissen, algemeen secretaris Diaconie van de Evangelisch-Lutherse Gemeente Amsterdam

De Raad van Kerken Amsterdam nodigt u van harte uit de jaarlijkse 4 mei vesper bij te wonen.
We herdenken de slachtoffers van de Holocaust – de systematische moord op Joden, Sinti en
homo’s. We noemen onze onmacht bij alle oorlogsgeweld, en we bidden om vrede.
De vesper wordt voorbereid door ds. Joost Röselaers (Waalse Kerk), Margriet Dijkmans van Gunst
(Vrijburg), Michael van der Werf (Deutsche Evangelische Gemeinde) en ds. Marius Louw (ERC,
Engelse Kerk op het Begijnhof). We zingen en bidden in verschillende talen – talen die in sommige
tijden en in sommige contexten de taal van de agressor waren of zijn, maar die we nu, hier, in alle
eenvoud laten klinken in een smeekbede om vrede, in een lied over verzoening. Het koor van de
English Reformed Church (de Engelse Kerk op het Begijnhof) verleent medewerking.
Waar: Waalse Kerk, Walenpleintje 159
Wanneer: 4 mei, 18.00 – 18.45 uur. Na afloop vrijheidssoep!

Stuur een mailtje naar een Eerste Kamerlid met een vraag, een zorg of een statement over de asielwetten. De komende weken zullen kamerleden hun standpunt bepalen. Van een aantal partijen weten we dat ze tegen gaan stemmen. We hebben nog minimaal 5 extra kamerleden extra nodig om de wetten van tafel te krijgen. Contactgegevens van kamerleden vind je op de website van de Eerste Kamer.

Partijen en senatoren die nog wel een duwtje in de goede richting kunnen gebruiken: 

• Janny Bakker-Klein (CDA) janny.bakker@eerstekamer.nl
• Theo Bovens (CDA) theo.bovens@eerstekamer.nl
• Theo Rietkerk CDA) theo.rietkerk@eerstekamer.nl
• Greet Prins (CDA) greet.prins@eerstekamer.nl
• Rian Vogels (VVD) rian.vogels@eerstekamer.nl
• Marian Kaljouw (VVD) marian.kaljouw@eerstekamer.nl
• Shirin Musa (VVD) shirin.musa@eerstekamer.nl
• Henk Jan Meijer (VVD) henk-jan.meijer@eerstekamer.nl
• Robert van Gasteren (BBB) robert.vangasteren@eerstekamer.nl
• Tekke Panman (BBB) tekke.panman@eerstekamer.nl
• Auke van der Goot (OPNL) auke.vandergoot@eerstekamer.nl
• Cees van de Sanden (Fractie Van de Sanden) cees.vandesanden@eerstekamer.nl

= = =

Terwijl in Den Haag en overal ter wereld ongedocumenteerde migranten als zondebok worden gebruikt van slecht beleid van de afgelopen jaren, komt Here to Support met een krachtig tegengeluid.

Want ongedocumenteerde mensen en hun bondgenoten komen al jarenlang in verzet: ze strijden tegen onrechtvaardigheid en een onmenselijke behandeling en komen op voor gelijkheid en solidariteit. Hun gezichten en verhalen zijn bij het brede publiek nog onderbelicht, en onbekend maakt onbemind.
Deze tijd vraagt om een nieuwe invulling van solidariteit, verzet en actie. Daarom brengt Here to Support voor het eerst een meerstemmig en internationaal geluid samen van ongedocumenteerde mensen, journalisten en activisten. Een oproep tot handelen die niemand onberoerd laat.

Onder redactie van Tonya Sudiono. Met bijdragen van Alejandra Ortiz, Ama Boahene, Ariel Sosa, Beau Boer, Chris Keulemans, Elena D’Onofrio, Eunice de Asis, Hidaya Nampiima, Joset van der Hoeven, Karel Smouter, Lucrezia Tiberio, Malou Lintmeijer, Matilde Moro, Mayra Alejandra Margffoy Tuay, Riccardo Biggi, Rowan Blijd, Savannah Koolen, Seada Nourhussen, Thaís Matos, Tuba Kilinc.

Het boek is hier te bestellen en vanaf 6 maart in de winkels!

Liever een gesigneerd exemplaar?

Kom dan naar de volgende verkoopmomenten:

6 maart @Coko Amsterdam: tijdens een avond De Stad in Verzet gaan we met GroenLinks wethouders in gesprek over een strijdbare stad. Ook vertellen we over Ongedocumenteerd Verzet, en waarom dat nu zo belangrijk is: kom langs en koop ons boek! vanaf 18.15: Prinsengracht 526.

13 maart @ Alternatief Stembureau: dit jaar openen we voor de tweede keer een Alternatief Stembureau! Voor iedereen die geen stemrecht heeft: ongedocumenteerde mensen, expats buiten de EU, statushouders, daklozen zonder postadres. Want een goed functionerende democratie luistert naar alle stemmen in de stad. EN, we verkopen ons boek! Kom langs van 13.00 tot 20.00, bij COKO – Prinsengracht 526.

= = =

De gemeenteraad vindt dat Amsterdam de strafbaarstelling van illegaliteit niet moet handhaven. Het plan kwam van raadslid Milka Yemane, die zelf ongedocumenteerd opgroeide.

door Tim van der Pal – Trouw – 20 februari 2026

Voor de laatste maal vergadert de huidige gemeenteraad van Amsterdam donderdagavond met elkaar. Tussen bedankjes en knuffels door werpen raadsleden op de valreep nog één keer een denkbeeldige muur op tegen wetten uit Den Haag. Strafbaarstelling van illegaliteit, daar moet in de hoofdstad niet op worden gehandhaafd, vindt een meerderheid van de gemeenteraad.

Aan het woord is Milka Yemane, raadslid voor GroenLinks. “We noemen deze mensen illegaal en strafbaar. Met deze woorden wordt geprobeerd te rechtvaardigen dat je een groep mensen wegzet als crimineel. Maar het zijn mensen op zoek naar een veiliger en beter leven”, zegt ze achter het spreekgestoelte. “Lieve Amsterdammers, ik wil dat jullie weten dat als de wetten worden aangenomen, wij er nog steeds voor jullie zijn”, zegt ze even later. En: “Den Haag, waar ben je mee bezig?”

Aankomende dinsdag spreekt de Eerste Kamer in Den Haag over de nieuwe asielwetten en het plan om het strafbaar te maken om zonder geldige papieren in Nederland te verblijven. Op dit moment leven tussen de 23.000 en 58.000 mensen onder de radar en buiten de officiële systemen om, zo schat kennisinstituut WODC. Veel van hen wonen in Amsterdam, weet de gemeente, waarschijnlijk ergens tussen de 15.000 en 30.000.

Met heldere stem richt Yemane zich tot de Eerste Kamerleden die dinsdag over het plan spreken. “Ik roep iedereen op: denk voor je gaat slapen na over het land waarin je wakker wil worden.” Daarna valt Yemane even stil. “Dit raakt mij echt”, zegt ze terwijl ze de volle raadszaal inkijkt.

‘Nu denk ik er niet zoveel meer over na’

Ze hing het niet eerder aan de grote klok, omdat Yemane vreesde in het vervolg nog enkel met het onderwerp ‘ongedocumenteerd’ geassocieerd te worden, maar zelf leefde Yemane ook lange tijd in Nederland zonder papieren. Ze vluchtte als vierjarige met haar moeder, broertjes en zusje uit Eritrea, groeide op in Assen en moest als tiener ‘dromen van een sofinummer’, zoals ze het zelf noemt. “Nu denk ik er niet zo heel veel meer over na, alleen tijdens mijn werk de laatste tijd.”

Aan Trouw vertelt ze over haar jeugd en de vreemde praktijk van ongedocumenteerd zijn. “Ik vond de politie nooit fijn, ook niet als ik ze in de verte zag. Je bent altijd bang dat er iets zal gebeuren.”

“Mijn moeder wilde altijd dat we niks merkten van het ongedocumenteerd zijn. Zonder papieren konden we natuurlijk niet op vakantie, maar elke zomer fixte mijn moeder wel wat. We gingen ergens naar een camping in Nederland. Ze mocht niet werken, maar ze was heel actief”, zegt Yemane. “Ik heb altijd kunnen dansen, gitaarles gehad, gesport. En ze wilde dat we ons konden focussen op school – dat was belangrijk.”

Maar vaak genoeg ondervond ze toch de gevolgen van de situatie. “Op de middelbare school gingen al mijn vriendinnen een keer bollen pellen voor een zakcentje. Ik wilde en dacht dat het wel zou gaan. Maar toen kwam toch de vraag: wat is je sofinummer”, zegt Yemane en ze glimlacht erbij. “Ik denk dat toen die gedachte is begonnen. Dat als ik dat nummer zou hebben, de hele wereld open zou gaan.”

Achteraf weet ze dat in de jaren uitzetting soms dreigde, maar haar moeder liet niets merken. “Ik ben nu zelf ook moeder”, zegt Yemane. “En ik zou echt niet weten hoe je dat doet, die onzekerheid en dan maar mooi weer spelen voor je kinderen.”

Na achttien jaar kreeg het gezin in Assen uiteindelijk papieren “Net als heel veel andere ongedocumenteerden bleken we uiteindelijk toch recht op verblijf te hebben”, zegt Yemane.

Steun voor de plannen

In de gemeenteraad krijgt haar oproep om in Amsterdam de strafbaarstelling niet te handhaven veel bijval. Donderdagavond staat in de raadszaal de een na de ander op om zich solidair te verklaren – ook de fractie van D66, waarvan de Haagse collega’s in het regeerakkoord afspraken de strafbaarstelling door te zetten.

Verantwoordelijk wethouder Rutger Groot Wassink, vanavond afzwaaiend en soms naar woorden zoekend, zegt daarna over de wens om niet te gaan handhaven: “Dat lijkt mij nogal in overeenstemming met Amsterdam en de geest waarin wij altijd hebben te menen te moeten handelen”.

Die geest verschilt misschien van de Haagse, maar formeel heeft Amsterdam niet het recht op zelfstandigheid. “Je kunt als gemeenten niet besluiten een wet niet te handhaven”, verklaart Herman Bröring, hoogleraar bestuursrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen. Maar de praktijk is dat staatsregels wel vaker worden verbogen. Zo houden sommige gemeenten zich niet aan de spreidingswet en doen steden weinig met het geldende boerkaverbod. Broring verwacht geen consequenties als Amsterdam nu ‘andere prioriteiten verkiest in de handhaving dan illegaliteit’. “Het Rijk handhaaft geregeld zijn eigen regels en wetten niet.”

Als de voorlopig laatste vergadering in Amsterdam er echt bijna opzit, stemt een meerderheid van de gemeenteraad in met het plan van Yemane. 33 zijn voor, 9 tegen, waaronder de leden van de lokale VVD en het CDA.

“Het voelt goed om te weten dat hier zoveel bondgenoten zijn”, zegt Yemane nog. “Dat is wel echt een opluchting.”

– – –

www.trouw.nl/binnenland/amsterdam-weigert-ongedocumenteerden-tot-crimineel-te-maken

= = =

door Johan Hardeman – Algemeen Dagblad – 16 februari 2026

Illegaal in Nederland verblijven wordt strafbaar, maar hulp aan die mensen wordt dat niet, besloot de Tweede Kamer eind vorig jaar. Een meerderheid van de Utrechtse gemeenteraad keert zich tegen strafbaarstelling van mensen zonder de juiste papieren en wil niet meewerken aan de uitvoering ervan.

In plaats daarvan vindt een meerderheid van ChristenUnie, tenminste gesteund door Student & Starter, Volt, Groenlinks-PvdA, D66, Partij voor de Dieren, BIJ1 en EenUtrecht, dat er gekozen moet worden voor een Utrechtse aanpak. Dat is zaterdag opgeschreven in het ‘Valentijnsakkoord’. De bed-bad-brood-regeling voor mensen zonder verblijfsrecht in Nederland moet overeind blijven.

Ook moet Utrecht geen steun verlenen aan de strafbaarstelling van illegaliteit en blijft de stad inzetten op participatie, zorg en maatschappelijke hulp voor mensen zonder papieren. „Het strafbaar stellen van mensen zonder juiste papieren kan echt niet. Ieder mens telt”, stelt ChristenUnie-commissielid Tabasum Westra-van Til.

1,5 miljoen euro

Utrecht keert zich al langer tegen strafbaarstelling van illegaliteit. Een meerderheid van de fracties gaf vlak voor het zomerreces in 2025 steun aan een motie van raadslid Pepijn Zwanenberg (LINK), die opriep tot verzet tegen de Asielwet.

Partijen maakten ook geld vrij om de bed-bad-broodregeling te behouden. Ze reserveerden jaarlijks 1,5 miljoen euro om de opvang voor zo’n 245 mensen zonder verblijfsrecht in sobere vorm overeind te houden.

Eerste Kamer

Toenmalig asielwethouder Rachel Streefland (ChristenUnie) waarschuwde dat strafbaarstelling zal leiden tot het mijden van zorg en onderwijs en de kans op uitbuiting en ronseling voor criminaliteit juist zal vergroten.

De Eerste Kamer moet nog een besluit nemen over de asielnoodmaatregelenwet en de strafbaarstelling van illegaal verblijf.

– – –

www.ad.nl/utrecht/utrechtse-gemeenteraad-keert-zich-opnieuw-tegen-strafbaarstelling-van-illegaliteit-ieder-mens-telt

= = =

Dat Nederland prioriteit geeft aan het verwijderen van asielzoekers die geen recht op verblijf hebben, verstikt de toekomst van veel andere nieuwkomers, zegt Renée Frissen. Dat kan anders, dacht ze. Maar hoe?

door Fokke Obbema – Volkskrant – 13 februari 2026

Wanneer in 2015 een grote stroom vluchtelingen via Turkije en Griekenland naar landen in Noord-Europa trekt, volgt Renée Frissen dat op televisie in haar appartement in Amsterdam, met op schoot haar eerste kind. ‘Ik zag vrouwen met kleine kinderen die ze voortdurend moesten dragen. Dat is zwaar. Als jonge moeder voelde ik me al kwetsbaar in mijn comfortabele omstandigheden, dus hoe moest dat voor hen zijn? Ik voelde grote verbondenheid. Toen ik me realiseerde dat er ook al Syriërs in Amsterdam waren, ben ik gaan kijken wat ik kon doen.’

Vlak bij haar huis blijkt, in een oud gevangenisgebouw, een noodopvang gevestigd. Daar bieden ‘honderden Amsterdammers met allerlei verschillende achtergronden’ hun hulp aan. ‘Die betrokkenheid was hartverwarmend. Maar ook chaotisch.’ Om aan dat laatste iets te doen, maakt ze dienstroosters voor de vrijwilligers. Gaandeweg valt haar op dat ‘nieuwkomers’, zoals ze vluchtelingen consequent aanduidt, met allerlei praktische vragen zitten, terwijl er ‘genoeg Nederlanders zoals ik’ bij de beantwoording willen helpen. Die vraag en dat aanbod kunnen online samenkomen, denkt ze , een gedachte die leidt tot haar initiatief OpenEmbassy.

Geholpen door Ahmad Kabakibi, een Syrische programmeur die in een asielzoekerscentrum in Zeeland verblijft, bouwt ze een online-helpdesk die vragen van nieuwkomers aan ‘kennis van Nederlanders’ koppelt. Tien jaar later omvat haar organisatie naast de helpdesk, ook een onderzoeksinstituut. Ongeveer dertig medewerkers en tientallen vrijwilligers zijn er werkzaam.

Met de ervaringen van nieuwkomers als voedingsbron voor beleid ondersteunt OpenEmbassy gemeenten en maatschappelijke organisaties bij de inburgering en integratie van vluchtelingen, arbeidsmigranten, Oekraïners, gezinsmigranten en ongedocumenteerden. Inmiddels is 30 procent van alle gemeenten klant of klant geweest, zegt ze. ‘Dat moeten er natuurlijk meer worden en we zijn ook bezig met Europese uitbreiding’, aldus de 41-jarige Frissen.

Sinds 1 januari is ze bestuurder en niet langer operationeel directeur. ‘Ik heb in de afgelopen tien jaar drie kinderen gekregen, OpenEmbassy was mijn vierde. Na een decennium verantwoordelijkheid dragen, heb ik nu behoefte aan meer speelsheid en luchtigheid. Die verantwoordelijkheid heb ik erg serieus genomen. Dat kan ook niet anders. Als je tegen mensen zegt: ‘Vertrouw je verhaal aan ons toe, dan gaan wij ervoor zorgen dat je situatie beter wordt’, dan moet je dat ook waarmaken.’

Dat verantwoordelijkheidsgevoel heeft ze, zegt ze, van jongs af aan, naast ondernemingszin en durf. ‘Werd een klasgenoot gepest, dan kwam ik voor hem of haar op. Kenmerkend voor me was dat ik gemakkelijk de leiding nam en dingen organiseerde, zoals het met onze klas ondersteunen van een Foster Parents Plan-kind.’ Ze was niet uitsluitend serieus. ‘Ik zat ook vol levensvreugde en zelfvertrouwen. Als ik aan mijn jeugd terugdenk, zie ik mezelf radslagen makend door het leven gaan. Dat doe ik nog altijd graag.’

Wat heeft u in uw jeugd gevormd?

‘Voor mij was Beppe, onze oppas, belangrijk. Ze was anders dan mijn academisch geschoolde ouders: een alleenstaande moeder met drie kinderen. Haar beste vriendin, Tonnie, was buschauffeur, dat vond ik geweldig. Ook had ik in mijn vroege jeugd vriendinnen met verschillende achtergronden. Aan die tijd heb ik overgehouden dat diversiteit belangrijk voor me is. Als het te homogeen om me heen is, word ik onrustig. Hoe verschillend mensen ook zijn, ik vind het vanzelfsprekend dat we elkaar als gelijkwaardig zien en zo met elkaar omgaan.

‘Mijn ouders kwamen uit families waarin studeren niet gebruikelijk was. Beiden waren sociaaldemocratisch – je zou politiek de religie van ons huis kunnen noemen. Met mijn vader (de Tilburgse emeritus-hoogleraar bestuurskunde Paul Frissen, red.) voerde ik gesprekken over democratie en overheid, dat heeft me gevormd. Hij leerde me vooral tégen te denken: geloof niet direct wat je hoort, stel vragen, dat kreeg ik met de paplepel ingegoten. Mijn diepere verlangen is harmonie, maar rationeel zie ik de waarde van die houding in. Door tegen te denken, ontstaan nieuwe inzichten. Het is ook bevredigend voor mijn nieuwsgierigheid, mijn belangrijkste kernwaarde. En het helpt me niet te snel te oordelen. In mijn werkende leven heb ik geleerd hoe belangrijk dat is.’

Hoe is dat verlopen?

‘Na mijn studie theaterwetenschap kwam ik met wat omwegen terecht bij het Instituut voor Publieke Waarden. Dat was een droombaan, want ik mocht daar actie-onderzoek doen – direct contact met mensen die met schuldenproblemen kampten. Samen op de bank zittend hun shit oplossen door die rekeningen aan te pakken. Aan dat soort ervaringen koppelde ik systeemvragen: wat gaat hier mis, hoe valt het beleid te verbeteren? Ik leerde dat mensen financieel in de problemen komen door een ziekmakende schuldenindustrie, die veel hogere boetes oplegt dan de opgelopen schuld.

‘Ook ervoer ik hoe onze verzorgingsstaat mensen met een uitkering behandelt, hoe gemakkelijk er wordt geoordeeld, nog voordat duidelijk is wat hun kernprobleem is. ‘O, je bent wel stevig, eet je wel gezond?’, is commentaar waarmee mensen met een uitkering te maken krijgen van professionals die zelf hun leven op orde hebben. Terwijl hun kernprobleem niet hun levensstijl hoeft te zijn, maar bijvoorbeeld hun depressiviteit of hun overbelasting als mantelzorger. De hoepels waardoor mensen heen moeten springen voor uitkeringen, zijn soms mensonterend. Die vergen veel, zeker als je de taal van de verzorgingsstaat niet beheerst.’

OpenEmbassy doet actie-onderzoek door de ervaringen van nieuwkomers te gebruiken voor systeemverbeteringen. Kunt u een voorbeeld geven?

‘De gemeente Almere wilde mensen uit Oekraïne niet alleen opvangen, maar ook integreren. Want velen voelden zich in de stad verloren. Wij hebben toen een expertpool van twintig Oekraïners getraind om hun ervaringen te delen met gemeenteambtenaren. Die gingen met onze experts welkomstbijeenkomsten organiseren voor nieuwe groepen Oekraïners. Zij kregen te horen wat ze van de gemeente kunnen verwachten, hoe het maatschappelijk middenveld eruitziet en waar de taalschool is. Dat soort bijeenkomsten wordt nog altijd met succes georganiseerd. Een ander voorbeeld vind ik ook de gemeente Venlo, die ons onderzoek onder inburgeraars laat doen met de vraag: hoe kunnen we onze aanpak van inburgering beter laten aansluiten op de behoeften?

‘We hebben in de afgelopen tien jaar vooral geleerd hoe groot de impact is van wetten en beleid op iemands integratiekansen. Het vreemde van ons systeem is dat we allerlei juridische categorieën hebben gecreëerd om te bepalen of iemand toelating tot ons land krijgt, en dat we diezelfde categorieën blijven gebruiken nadat iemand is toegelaten. Dat leidt tot rare verschillen. Zo heb je voor nieuwkomers het Vluchtelingenverdrag, maar er zijn ook aparte verdragen voor gezinsmigranten en Oekraïners. In de praktijk leidt dat ertoe dat een jonge Syrische vrouw in hetzelfde schuitje zit als een oude Syrische man, terwijl ze meer gemeen heeft met een jonge Oekraïense vrouw. Redeneer je vanuit integratiekansen en niet vanuit juridische categorieën, dan wil je de Syrische vrouw dezelfde kansen op de arbeidsmarkt geven als de Oekraïense vrouw. Maar die laatste mag wel werken, terwijl de eerste eerst moet inburgeren. Wij proberen bestuurders te laten inzien dat je maatschappelijk betere resultaten krijgt wanneer je het anders organiseert.’

Wat ziet u als de grootste systeemfout?

‘De grootste schade die aan mensen wordt toegebracht, komt niet door hun vlucht naar Nederland, maar door het eindeloze wachten in asielzoekerscentra. Dat leidt tot een hartverscheurende verkwisting van talent. Het gebrek aan perspectief en de onzekerheid over de lengte van procedures vallen niet aan mensen uit te leggen. Ze moeten wachten op hun toelating, op hun huisvesting, op hun inburgeringscursussen; voordat ze kunnen werken, zijn er jaren verstreken. Terwijl de meesten juist willen werken, dat waren ze gewend in hun land van herkomst. Velen hadden een winkel of een baan. Ze willen juist niet van onze verzorgingsstaat afhankelijk zijn.’

Waarom hebben we een systeem opgetuigd dat zo weinig perspectief biedt?

‘Er is voor gekozen prioriteit te geven aan het uit Nederland verwijderen van mensen die geen recht op toelating hebben. Dat gaat ten koste van het snel perspectief bieden aan personen van wie we al weten dat ze mogen blijven. Voor die keuze kun je een cynische verklaring geven, maar het achterliggende probleem is dat we te lang de vraag hebben vermeden: wat kunnen we als land aan? Tegenover het ‘niemand is welkom’ van rechts staat het ‘iedereen is welkom’ van links. Daardoor is het pijnlijke gesprek over wat we aankunnen niet van de grond gekomen.’

Uw focus ligt op integratie en inburgering. Welke invloed hebben negatieve politieke sentimenten over migratie daarop?

‘Nieuwkomers ervaren politieke uitspraken herhaaldelijk als racistisch en discriminerend, wat verschrikkelijk voor ze is. Nog ingrijpender vind ik de strengere regels over gezinshereniging die de regering in het afgelopen jaar heeft ingevoerd. Stel je voor: je spant je in om een nieuw leven op te bouwen, in de hoop op hereniging met je partner en kinderen en dan blijkt dat plots niet te kunnen. Dat is schrijnend.

‘Het is verdrietig dat we om mensen te weren regels invoeren die een grote impact hebben op anderen van wie we vinden dat ze hier mogen blijven. De politieke sentimenten over migratie werken dan de inburgering tegen. Ik denk bij die negatieve verhalen vaak: kom nu toch eens kijken hoe het eraan toegaat, toets eens wat er van je opvattingen klopt.’

Is dat de voornaamste weerstand waarmee u te maken heeft?

‘Die zit vooral in de gebrekkige waardering. Doe je idealistisch werk dan beloont het systeem dat het minst, ook al is de maatschappelijke waarde aanzienlijk groter dan die van een product dat weinig toevoegt aan de wereld, maar waarmee wel veel geld valt te verdienen. Dat vind ik een fundamentele fout van ons maatschappelijk systeem.’

Welke lichtpunten ziet u?

‘Kijkend naar ons dagelijks werk ben ik optimistischer dan tien jaar geleden. Sinds gemeenten verantwoordelijk zijn voor inburgering, neemt hun bereidheid toe te doen wat ons voor ogen staat: ervaringen en gevoelens van nieuwkomers serieus nemen, waardoor beleid op kennis wordt gestoeld. Gemeenten voelen de noodzaak het goed te organiseren. Ze realiseren zich: we moeten data en kennis erbij betrekken, anders zitten we straks met de gebakken peren.

‘Een ander lichtpunt zie ik in de houding van burgers. Via media krijg je nogal eens de indruk dat er vooral verzet is tegen azc’s. Maar er zijn ook voorbeelden waarin buurtbewoners juist positief reageren; op het Marineterrein in Amsterdam kwam er protest toen de noodopvang moest verdwijnen, omdat die onderdeel van de buurt was geworden. Ondanks de politieke pogingen nieuwkomers tot zondebok te maken ben ik in die tien jaar zoveel betrokken Nederlanders tegengekomen dat ik hoopvol gestemd blijf.’

Boektip: Radical Help van Hilary Cottam

‘Deze Britse vernieuwer en sociaal ondernemer gaf woorden aan mijn intuïties over wat nodig is om met de verzorgingsstaat de meest behoeftige mensen te bereiken. Radicaal plaatst ze intermenselijke relaties en verbondenheid bovenaan. Neem mensen serieus, behandel ze gelijkwaardig en gebruik hun ervaringen voor het beleid en oplossingen die werken.’

– – –

www.volkskrant.nl/binnenland/er-zijn-zoveel-nederlanders-wel-betrokken-bij-nieuwkomers

= = =