van: Parool – 21 oktober 2026
De Raad van Kerken riep dinsdag duizenden kerken op tijdelijk statushouders op te vangen. Volgens sommige Amsterdamse kerken is dat in een overvolle stad echter nog best een opgave. ‘Het is al hutjemutje.’
door Malou Hart
Actie Onderdak is een initiatief van onder meer de Raad van Kerken in Nederland, de Protestantse Kerk in Nederland (PKN), de Rooms-Katholieke Kerk en negentien aangesloten kerkgenootschappen en diverse koepels. De opvang van statushouders zou plaats moeten vinden in periodes van drie maanden, waarin met name gezinnen met kinderen onderdak krijgen.
“De actie van de Raad van Kerken sluit goed aan bij hoe we als kerken gastvrije plekken willen zijn,” zegt Johan Visser, scriba bij de Protestantse Kerk Amsterdam. Vanuit de Bijbelse traditie en het christelijk-sociaal denken past het, vindt hij, om om te zien naar vreemdelingen en vluchtelingen.
Het plan van de Raad van Kerken is uitgewerkt in samenwerking met het ministerie en het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). ‘Het COA draagt er zorg voor dat de mensen na drie maanden naar een nieuwe plek kunnen doorstromen,’ schrijven de initiatiefnemers. De deelnemende kerken krijgen hulp en begeleiding van kerkelijke netwerk- en vluchtelingenorganisatie INLIA. De kosten die kerken maken, worden vergoed.
Geen faciliteiten voor overnachtingen
Maar lang niet alle Amsterdamse kerken lijken ruimte over te hebben om mensen op te vangen. Bij de Onze Lieve Vrouwekerk in het centrum van Amsterdam vindt men het een mooie oproep. “Maar we hebben hier geen faciliteiten voor overnachtingen,” zegt priester Eugen Graas. “We hebben een ontmoetingscentrum, maar dat wordt dagelijks gebruikt. Daar zouden statushouders geen enkele privacy hebben.”
Ook in de Andrieskerk in Buitenveldert is geen plek. “Je zou tachtig bedden in de zaal kunnen leggen, maar daar worden ook gewoon diensten gehouden,” zegt een van de beheerders. “De kerk is wat dat betreft geen opvanghuis, daar is het niet voor bedoeld.”
Het plan van de Raad van Kerken richt zich niet op de ruimtes waar diensten worden gehouden, maar vraagt kerken statushouders te huisvesten in bijvoorbeeld een bijgebouw van de kerk, een lege pastorie of een vakantiewoning. ‘Zij leren hun nieuwe omgeving zo alvast kennen en er komt ruimte vrij in de overvolle asielopvang,’ schrijven de initiatiefnemers.
Zoeken naar mogelijkheden
Ook dan blijft het voor veel Amsterdamse kerken zoeken naar mogelijkheden. “Ik zou heel graag willen bijdragen aan dit initiatief, maar onze zalen worden de hele week druk bezocht voor allerlei activiteiten,” zegt dominee Bram Beute van kerk de Oase in Nieuw-West.
Michael van den Bergh, pastoor bij de Oud-Katholieke kerk in Amsterdam-Zuid, vermoedt dat het in Amsterdam lastiger is om aan leegstaande ruimte te komen dan op andere plekken in Nederland. Ook in zijn kerk is er geen ruimte over. “Sommige kerkgemeenschappen zoeken zelfs nog onderdak, die houden nu diensten in garages.”
Priester Graas van de Onze Lieve Vrouwekerk: “In Amsterdam is een grote woningnood – het is al hutjemutje. Hier heb je niet zomaar een pastorie of een kosterswoning over.”
Een studio in een hofje
Toch heeft geloofsgemeenschap Doopsgezind Amsterdam misschien één plekje gevonden. Vóór de oproep van de Raad van Kerken dacht de gemeenschap al aan het huisvesten van statushouders. Het is niet toegestaan om in haar Singelkerk te wonen vanwege brandgevaar, maar de gemeenschap heeft ook twee hofjes in beheer, die doorgaans worden verhuurd aan studenten en 55-plussers.
“We onderzoeken momenteel of we een statushouder een thuis kunnen bieden in een studio die onlangs in een van onze hofjes is vrijgekomen,” zegt een woordvoerder. “Iemand die in Nederland een nieuw bestaan opbouwt, heeft immers niet alleen behoefte aan een eigen plek, maar ook aan de mogelijkheid om zich ergens thuis te voelen en een toekomst op te bouwen.”
Ook de Protestantse Kerk Amsterdam sluit niet uit dat ze in een van haar kerken wat bedden kunnen plaatsen. “Misschien komen er wel pastorieën vrij vanwege vacatures,” zegt scriba Visser. “Daar hebben we nu nog geen zicht op, maar we gaan aan de slag.”
Volgens de Raad van Kerken stromen landelijk ook al de eerste aanmeldingen binnen bij Actie Onderdak. Zo zijn er kerken die de komende maand al tot wel twintig plekken kunnen realiseren, en kerken die zeggen plek te hebben zodra hun vakantiehuisjes vrijkomen.
– – –
= = =